Konuşmasına özellikle son dönemde finansal kuruluşlarla olan etkileşimlerini anlatarak başlayan İbrahimcioğlu, şöyle konuştu:

"KOSGEB'in toplamdaki bütçesi 7 milyar lira olduğu geçtiğimiz yıl biz KOBİ'lerimize 35 milyar liralık finansal destek verdik. Bunun temelinde kaldıraç etkisi yatıyor. Özellikle kredi finansmanına erişimin KOBİ'ler için daha da zorlaştırdığı dönemde biz bu finansal mekanizmaların kredi kefalet kurumlarıyla yaptığımız anlaşmalarla potansiyeli artırmış olduk. Sayın Cumhurbaşkanı'mızın ilan ettiği 100 milyarlık bir kredi finansmanı ve 51 milyar liralık da direkt nakdi destek olmak üzere toplamda 151 milyar liralık bir finansmanın KOBİ'lere, imalatçı KOBİ'lere, emek yoğun sektörlere dağıtımı konusunda da bir arayüz mekanizması ve koordinasyon kurumu olarak bu görevi ifa ediyoruz."

İbrahimcioğlu, sahadaki ihtiyacı birebir görerek Ekonomi Koordinasyon Kurulu'na iletme fırsatı bulduklarını ifade etti. Saha çalışmalarına verdikleri öneme de değinen İbrahimcioğlu, son iki yılda 360 bin işletme ziyareti gerçekleştirdiklerini ve bu ziyaretlerden elde edilen 230 bin anket verisiyle yeni destek programlarını şekillendirdiklerini ifade etti.

Yeşil Dönüşüm Artık Ticari Bir Pasaporttur

Adana Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Kıvanç da dünya ekonomisinin köklü bir değişimden geçtiğini belirterek, geleneksel üretim anlayışının yerini, yeşil dönüşüm ve yalın verimlilik sacayağına bıraktığını söyledi.

Başkan Kıvanç, "Dijitalleşme artık bir lüks değil, işletmelerin sinir sistemidir. Yeşil dönüşüm ise Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenlemesi kapsamında artık ihracat pazarlarında var olabilmemiz için bir 'ticari pasaport' niteliği taşımaktadır," dedi.

KOBİ’lerin Türkiye ekonomisindeki kritik rolüne dikkat çeken Başkan Kıvanç, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Türkiye’deki işletmelerin yüzde 99’undan fazlasını oluşturan KOBİ’lerimiz; istihdamın yüzde 70’ini, ihracatın ise yüzde 30’unu sırtlamaktadır. KOBİ’lerimiz dönüşebilirse Türkiye dönüşebilir. KOSGEB’in sunduğu bu destekler, işletmelerimizi küresel devlerle rekabet edebilir hale getirecek stratejik bir can suyudur."

İstihdam Desteği Üretim Çarkları İçin Stratejik Bir Adımdır

Başkan Kıvanç, özellikle emek yoğun sektörlerin küresel rekabetçiliğini koruması adına düzenlenen destek paketinin önemine dikkat çekerek, “Bildiğiniz üzere; tekstil, konfeksiyon, deri ve mobilya sektörlerimiz ülke ekonomimizin lokomotif taşlarındandır. Bu sektörlerimizin küresel rekabet gücünü koruyabilmesi için en büyük maliyet kalemi olan istihdam konusunda hükümetimiz çok stratejik bir adım attı. KOSGEB Sektörel İstihdam Desteği kapsamında, büyük-küçük işletme ayrımı gözetmeksizin aylık kişi başı 3.500 TL tutarında sağlanan bu destek, üretim önemli bir katkıdır. Bu vizyoner desteğin hayata geçirilmesindeki güçlü iradeleri için başta Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a, Sanayi ve Teknoloji Bakanımız Sayın Mehmet Fatih Kacır’a, Bakanlar Kurulumuza ve bu süreci titizlikle yöneten KOSGEB Başkanımız Sayın Ahmet Serdar İbrahimcioğlu’na ve kıymetli ekibine şükranlarımı sunuyorum,” dedi.

Açılış konuşmalarının etkinliğin ikinci bölümü, sanayicilerin sorularının yanıtlandığı basına kapalı oturumla devam etti. İkinci bölümde KOSGEB Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, destek mekanizmalarının detaylarını içeren kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi.

Toplantıya; Adana Sanayi Odası Meclis Başkanı İsrafil Uçurum, İl Sanayi ve Teknoloji Müdürü Remzi Özdoğan, Adana Ticaret İl Müdürü Hüseyin Gödelek, KOSGEB Adana İl Müdürü Şemsi Merve Ballı, Çukurova Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Ahmet Rifat Duran, Adana Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkan Vekili Veysel Bulut ve çok sayıda iş dünyası temsilcisi katılım sağladı.

Silifke’de 6 bin 500 dönüm açık alanda ve 800 dönüm serada yetiştirilen erikte 8 bin 500 ton rekolte bekleniyor. Üreticilerden Ali Bezgin, gazetecilere, serasındaki hasattan 15 ton ürün elde ettiğini söyledi.

Bahçesindeki hasattan da umutlu olduğunu dile getiren Bezgin, "Açık alanda da 15 ton civarı rekolte bekliyorum. Hasat edilen eriklerimizin kilogramını ebadına göre 200 ila 800 lira arasında satıyoruz. Havaların iyileşmesiyle erikler büyümeye başladı. Hasattan memnunuz," dedi.

Keben Mahallesi'nin muhtarı ve erik üreticisi Murat Temur da "Ürünlerin yaklaşık yüzde 40'ı Avrupa ve Arap ülkelerine ihraç ediliyor, yüzde 60'lık kısmı da iç piyasada tüketiliyor. Tüm üreticilerimize bol kazançlı sezon diliyorum," ifadesini kullandı.

Araştırmaya göre Türkiye’de 2021–2025 döneminde toplam 404 bin 966 akademik yayının yalnızca 12 bin 643’ü yapay zekâ alanında gerçekleştirildi. Bu oran %3,12 olarak kaydedilirken, 2025 yılında ise %3,24’e yükseldi.

Çalışmada üniversiteler arasında önemli farklılıklar olduğu görüldü. 55 üniversitenin yapay zekâ alanında 5 ve daha az yayını bulunurken, 15 üniversitenin ise bu alanda hiç yayın üretmediği tespit edildi.

Bu kapsamda Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, yapay zekâ araştırmalarındaki performansıyla öne çıkarak devlet üniversiteleri arasında 8’inci sırada yer aldı. Üniversitemiz, devlet ve vakıf üniversitelerinin birlikte değerlendirildiği genel sıralamada ise 17’nci sıraya yükseldi.

Yapay zekâ stratejik bir alan olarak konumlandırıldı

Rektör Prof. Dr. Adnan Sözen, elde edilen başarıya ilişkin yaptığı değerlendirmede, üniversite olarak yapay zekâ ve dijital dönüşüm alanlarını stratejik öncelik haline getirdiklerini belirtti.

Yükseköğretim Kurulu tarafından, ATÜ’de yapay zekâ, dijitalleşme ve büyük veri alanlarında yeni program ve bölümler açıldığını hatırlatan Sözen, bu vizyon doğrultusunda önemli adımlar attıklarını ifade etti.

Bu kapsamda ATÜ Bilgisayar ve Bilişim Fakültesi bünyesinde mevcut Bilgisayar, Yazılım ve Yapay Zekâ mühendisliklerine ilave olarak; Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri, Bilgi Güvenliği Teknolojisi ile Veri Bilimi ve Analitiği olmak üzere üç yeni lisans programının açıldığını belirten Sözen, ülkenin nitelikli insan kaynağı ihtiyacına katkı sunmaya devam edeceklerini söyledi. Ayrıca Sözen, üniversitede bilişim alanına odaklı ilk meslek yüksekokulunun; Bilişim Teknolojileri Meslek Yüksekokulu’nun kurulduğunu sözlerine ekledi.

Sözen, “Yapay zekâ artık yalnızca teknik bir alan değil, tüm disiplinleri dönüştüren bir güç. Biz de üniversite olarak bu dönüşümün merkezinde yer almayı, nitelikli insan kaynağı yetiştirmeyi ve bilimsel üretimimizi artırmayı hedefliyoruz,” ifadelerini kullandı.

Dış satımını geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 34,56 artıran sektör, ilk çeyrekte en çok mandalina, domates, biber, limon ve nar ihraç etti. En fazla dış satım Irak, Rusya, Romanya, Almanya ve Ukrayna'ya yapıldı.

1 milyar dolara yaklaşan ihracat

İlk çeyrekteki yaş meyve ve sebze ihracatının yüzde 50,3'lük bölümü, Doğu Akdeniz'in tarım kentlerinden Mersin, Hatay ve Adana'dan yapıldı. Dış satımı geçen yılın ilk 3 ayına göre yüzde 37,75 artıran Mersin, Hatay ve Adana'daki ihracatçılar, yurt dışına 656 milyon 923 bin 879 dolarlık ürün gönderdi.

Bu dönemde Mersin'den 394 milyon 131 bin 491, Hatay'dan 179 milyon 704 bin 221, Adana'dan da 83 milyon 88 bin 167 dolarlık yaş meyve, sebze ihracatı yapıldı.

"Dış satımdan memnunuz"

Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Nejdat Sin, sektörün ilk çeyrekte yakaladığı ihracat artışının önemli olduğunu söyledi.

Doğu Akdeniz'in, ülkenin tarımsal üretiminin merkezlerinden olduğunu dile getiren Sin, "Hatay, Mersin ve Adana ağırlıklı ciddi üretim artışı var. Bunun karşılığını da dış pazarlarda alıyoruz. Gerçekten kaliteli, insan sağlığına yaraşır ürünler üretmede güzel mesafeler katedildi." değerlendirmesinde bulundu.

Sin, dış satımda yeni pazarlara ulaşmak için çalışmaları sürdürdüklerini belirterek, "İlk 3 ayda elde edilen dış satımdan memnunuz ama bu sektör, hava şartları, jeopolitik gelişmeler ve ekolojik değişimlerden etkileniyor. Mevcut şartlarda tablo iyi ama amacımız ve hedefimiz daha iyi ve güzel noktalara ulaşmak," dedi.

Aksu, Mimar Sinan’ın Anadolu’dan Balkanlar’a uzanan eserleriyle klasik Osmanlı mimarlığının en olgun örneklerini ortaya koyduğunu belirterek, İstanbul’daki Süleymaniye ve Edirne’deki Selimiye külliyelerinin UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer aldığını hatırlattı. Sinan’ın mimarlığında görkem ile sadeliği, anıtsallık ile insan ölçeğini bir araya getiren özgün bir yaklaşım bulunduğunu, eserlerinin kentlere kimlik kazandırdığını ifade etti. Ayrıca Atatürk’ün talimatıyla Mimar Ali Saim Ülgen tarafından bu eserlerin belgelendiğini dile getirdi.

Aksu, Sinan’ın eserlerinin bulunduğu coğrafyada yaşanan çatışmaların kültürel mirası tehdit ettiğine dikkat çekerek barış ve demokrasi vurgusu yaptı. Mimarlar Odası’nın insan odaklı ve kamu yararını gözeten çalışmalarını sürdüreceğini söyledi.

Öte yandan, Adana’daki Mimar Sinan Parkı’nın tel örgülerle çevrili olmasının alanın kamusal kullanımını sınırladığını belirten Aksu, parkın yeniden düzenlenmesi için yetkililere çağrıda bulundu.

Ege Seramik kendisine devredildiğinde 25 yaşında olduğunu, firmanın yılda 300 bin metrekare üretim yapıp 12 bayisi ve 120 çalışanı olduğunu anlatan Polat, şunları söyledi:

"Benim mesai arkadaşlarım o zamanki genel müdür, fabrika müdürü, satış müdürü, teknoloji müdürü hepimiz böyle 25 yaş grubuyduk. O zaman bir toplantı yapmıştık. Toplantının sonunda '10 sene içinde biz dünyanın en büyük 10 seramik üreticisinden biri olacağız' kararı aldık. Hayale bakın. Ve 9'uncu senede 10 büyük üreticiden biri olduk. Üretim 25 beş milyon metrekareye çıktı. Çalışan sayımız 1600, bayi sayımız 300'e çıktı. İhracat yapmaya başladık. ABD'de, Fransa'da, Almanya'da, Macaristan'da, İsviçre'de şirketler kuruldu. Bir anda bir uluslararası şirket haline geldik. Çok uzun bir zaman mesai verdik ve Ege Seramik Türkiye'de bir marka oldu. Şu anda seramik sektöründe en çok bilinen üç markadan bir tanesi."

Yenilenebilir enerjiyle kentsel dönüşüm

Polat, seramikten sonra güneş ve rüzgâr enerjisi yatırımlarını araştırdığını belirtti. Türkiye'de bu enerji potansiyelinin tam olarak kullanılmasının çok önemli olduğunu dile getiren Polat, şunları söyledi:

"Biz Türkiye'de güneş ve rüzgârda toplam kurulu gücü 120 bin megavata çıkarabilirsek ki çok rahat yapabiliriz. Çünkü bu coğrafya buna çok müsait. O zaman Türkiye yılda 20 milyar dolar doğalgazdan tasarruf eder. Bununla da kentsel dönüşüme başlardık. Türkiye'nin bu kentsel dönüşümde, bu deprem belasından kurtaracak bir yatırım yapılsın hayalleri içindeyim. Şu anda 40 bin megavata geldi. Düşündüğümden yavaş gitti yine de 7-8 milyar dolan tasarruf etti Türkiye."

Yatırımcı iş kadını Figen Bater de showroomun kuruluşunda geçen 14 ay boyunca emeği geçen çalışma arkadaşlarına teşekkür etti. AK Parti İl Başkanı Tamer Dağlı da Adana'da istihdam sağlayan herkese teşekkür ederek, hayırlı olmasını diledi. Konuşmaların ardından Adnan Polat, Ege Seramik & Ege Vitrifiye Yönetim Kurulu Başkanı Murat Polat ile katılımcılar kurdele keserek showroomu hizmete açtı, mağazayı gezdi.

Kozan Belediye Başkanı Mustafa Atlı, gazetecilere, güzel bir organizasyona ev sahipliği yaptıklarını söyledi. Etkinliğin şenlik havasında geçtiğini dile getiren Atlı, "Kozan, tüm sosyal etkinliklerin içerisinde olmaya devam ediyor. Kozan'daki köpek severler, Türkiye çapındaki bir organizasyonu ilçemize getirdiler. Biz de halkımızın istediği noktada elimizden geldiğince destek verdik." dedi.

Pointer Köpeği Irkı Üreticileri ve Yetiştiricileri Derneği Başkanı Levent Durukan da köpek ırklarının geliştirilmesi, tanıtımı ve korunmasını önemsediklerini vurgulayarak, "Bu sene yaptığımız etkinliklerin en büyüklerinden biri de bu oldu. Böyle bir olanak sağlandığı için belediyemize teşekkür ediyoruz. Bu etkinlikleri yasalara uygun şekilde yapıyoruz." diye konuştu.

Mersin, Hatay, Adana ve Osmaniye'den yılın ilk çeyreğinde çeşitli ülkelere 2 milyar 667 milyon 59 bin 930 dolarlık ürün pazarlandı. Ürün çeşitliliği ve farklı sektörlerdeki üretim kapasitesiyle öne çıkan Mersin'deki firmalar, üç ayda 950 milyon 450 bin dolarlık dış satım yaptı.

İhracatını geçen yılın aynı aralığına göre yüzde 10 artıran Mersin, bölgedeki iller arasında dış satımda birinci oldu. Kentin ihracatında yüzde 44,2 artış yakalanan yaş meyve ve sebze grubu 393 milyon 957 bin 350 dolarla ilk sırada yer aldı. Dış satımı yüzde 17,7 azalan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamullerinin 189 milyon 394 bin 460 dolarla ikinci olduğu dönemde, hazır giyim ve konfeksiyon sektörü ise yüzde 74,5 artış ve 61 milyon 142 bin 960 dolarla üçüncü oldu.

Depremin etkilediği Hatay dış satımda düşüşte

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremlerin büyük yıkıma neden olduğu Hatay'ın ocak-mart ihracatı, geçen yıla göre yüzde 5,5 azalışla 879 milyon 501 bin 920 dolar olarak kaydedildi. Afetin izlerinin silinmesi için inşa ve ihya çalışmalarının sürdüğü kentin dış satımında yüzde 8,8 azalış ve 499 milyon 94 bin 730 dolarla çelik sektörü ilk sırada yer buldu. Hatay'dan yüzde 22,8'lik artış gösterip 179 milyon 721 bin 860 dolarlık ihracatla ikinci sırada yer alan meyve sebze grubunu, yüzde 10,6 azalışla 27 milyon 665 bin 500 dolarlık ürün pazarlanan otomotiv endüstrisi takip etti.

Adana'nın ihracatında dikkat çeken artış

Adana'dan üç ayda yapılan ihracat yüzde 8,3 artışla 798 milyon 147 bin 160 dolara ulaştı. Kentte kimyevi maddeler ve mamullerinin dış satımı yüzde 23,5 artarak 162 milyon 525 bin 230 dolarla ilk sırada yer aldı. Tekstil ve ham maddeleri grubunun yüzde 1 artış ve 119 milyon 50 bin 810 dolarla ikinci sırada olduğu ihracat döneminde, hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü yüzde 9,9 artışla 106 milyon 465 bin 70 dolara ulaşarak üçüncü sıraya yerleşti.

Osmaniye'de tekstil sektörü öne çıkıyor

Osmaniye'den ocak-martta 38 milyon 960 bin 850 dolarlık ürün pazarlandı. İhracatta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,9'luk artış sağlanan kentte, dış satımda yüzde 36,5 yükselen tekstil ve ham maddeler grubu ilk sırada yer buldu. Dış satımı yüzde 21 azalarak 11 milyon 118 bin 640 dolar olarak kayıtlara geçen çelik sektörünü, 3 milyon 305 bin 890 dolarla otomotiv endüstrisi takip etti.

Geçen yılın resmi rakamı 6,5 milyar TL’lik ekonomik katkıydı; 2026’da ise net rakam yerine “rekor katkı” dili öne çıktı. Otellerde tam doluluk, kebapçı ve şırdancılarda iki katına çıkan talep, stantlarda kadın ve genç girişimcilerin rekor satış seviyeleri… Maalesef bu tabloda yer alamadım. Sosyal medya yansımalarını görünce, konunun ekonomisini ve küreseldeki benzerlerini merak ettim. Ama tabloyu okurken dikkatli olmak gerekiyor. Bu yıl karnavala iklim değişikliği de misafir oldu. Nisan’ın ilk günlerinde Adana’yı vuran yoğun yağışlar, Atatürk Parkı ve Merkez Park’taki stant esnafını mağdur etti. Stant süresi 8 Nisan’a uzatıldı. Küçük bir ayrıntı gibi görünebilir ama tam da bu ayrıntı, Adana’nın iklim riski yönetimini festivale entegre etmesi gerektiğinin ilk ciddi sinyalidir.

Japonya 9 milyar dolar kazanıyor, biz ne yapıyoruz?

Bir çiçeğin ekonomik gücünü anlamak için Japonya’ya bakmak yeter. 2025 sakura sezonu, Kansai Üniversitesi’nden ekonomist Katsuhiro Miyamoto’nun hesaplamalarına göre, Japonya genelinde 1,39 trilyon yen (yaklaşık 9,4 milyar dolarlık) rekor ekonomik etki oluşturdu. Bu, bir önceki yıldan yüzde 22,2 artış demek. Hanami ziyaretçilerinin yüzde 25’inden fazlası yabancı turistlerden oluştu ki bu da tarihi bir orana işaret ediyor.

Japonya’nın yaptığı şey basit ama dahice: Geçici bir doğa olayını kalıcı bir ekonomik dile dönüştürüyor. Sakura sadece ağaçlarda açmıyor; içeceklerde, kozmetikte, otel konseptlerinde, sosyal medya kampanyalarında, hatta “sakura takip turları”nda açıyor.

Starbucks, Coca-Cola, Asahi gibi küresel markalar her yıl sakura temalı ürünlerle bu mevsime tutunuyor. Tokyo’da kapalı alan hanami konseptleri bile ortaya çıkmış durumda.

Şimdi soruyu soralım: Adana ne yapıyor? 7,5 milyar TL’lik bir hacim etkileyici görünür; ama Japonya’nın sakura ekonomisiyle kıyaslandığında, Adana henüz potansiyelinin çok küçük bir dilimini kullanıyor. Üstelik Japonya’nın sakura ekonomisi ürün çeşitliliği, deneyim tasarımı ve 12 aya yayılmış “çiçek hafızası” üzerinden kurulu. Adana’nınki ise hâlâ beş günlük bir festival takvimi içinde sıkışmış durumda.

Grasse’ın sırrı ve Çukurova’nın kaçırdığı tren

Konu güzel kokular olunca; Fransa’nın Grasse şehrini konuşmamak olmaz. Grasse, dünyanın parfüm başkentidir ve bu unvanı 17’nci yüzyıldan beri taşır. Dericilik yapan küçük bir kasaba, kötü kokan ürünlerini iyileştirmek için çiçekli pomadlar üretmeye başlıyor… Deri ticareti yerini parfüme bırakıyor. Parfüm endüstriyel ölçeğe ulaşınca bir ekosistem doğuyor… Bugün Grasse’da 64 şirket, 4.600 çalışan ve yılda 600 milyon euroyu aşan bir ciro var. Fransa’nın doğal aroma üretiminin üçte ikisinden fazlası ve küresel parfüm faaliyetlerinin yüzde 7–8’i buradan çıkıyor.

Grasse’ın bize en çok öğretecek tarafı portakal çiçeği bağlantısıdır. Vallauris-Golfe Juan kasabası, Fransa’da portakal çiçeği yetiştirilen son noktalardan biridir. 1912’de 2.467 ton olan hasat, bugün yaklaşık 15 tona düşmüştür; ama bu 15 ton, dünyanın en büyük parfüm evlerinin kapısını çalıyor. Chanel, Vallauris’in tüm neroli (portakal çiçeğinin uçucu yağı) üretimini satın alıyor ve ünlü Chanel No. 5’in bileşenlerinde kullanıyor. 2020’de Chanel ve yerel Mul ailesi, üretimi 5 tondan 50 tona çıkarmak için 600 turunç ağacı dikme programı başlattı.

Bu detay, Adana için altın değerindedir. Grasse küçük bir bölgede, sınırlı üretimle devasa bir katma değer zinciri kurdu. Adana ise Türkiye’nin 1,6 milyon ton portakal üretiminin merkezinde oturmasına rağmen, bu zincirin ilk halkasını bile kuramadı. Grasse’ın gülü kilogram başına 12.000 euro’ya satılıyor. Türkiye’nin gülü 3.000 euro civarında. Fark, kaliteden çok hikaye, marka ve ekosistem farkı.

Küresel neroli yağı pazarı hızla büyüyor. 2025 yılında 1,75 milyar dolar büyüklüğe ulaşan pazar, yıllık yüzde 10,3 bileşik büyüme oranıyla 2034’te 4,32 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Aynı dönemde küresel esansiyel yağ pazarı 13,66 milyar dolardan 34,80 milyar dolara tırmanıyor. Narenciye yağları yüzde 42’lik payla en büyük segmenti oluşturuyor.

Peki Türkiye nerede? Narenciye ihracatında miktar olarak dünyanın üst sıralarındayız ama gelirde beşinciliğe düşüyoruz. İhracatımızın yüzde 70’i Rusya, Irak, Ukrayna ve Romanya’ya bağımlı. Narenciye suyu pazarında 7,2 milyar dolarlık küresel pastadan yalnızca yüzde 1 pay alıyoruz. Türkiye narenciyeyi hâlâ meyve gibi satıyor; dünya onu aroma, esans, deneyim ve kozmetik olarak fiyatlıyor.

Anadolu Grubu’nun portakal ve limon kabuklarından elde ettiği yağları ihraç ettiğini biliyorum. Portakal ve narenciye çiçeklerinin yağı konusunda bir gelişmeleri oldu mu bilmiyorum.

Neroli Vadisi: Romantik bir fikir mi, gerçekçi bir program mı?

Eleştiri kolaydır; asıl mesele nasıl sorusudur. Adana’nın önünde bir ekosistem kurma fırsatı var ve bu fırsatın finansman ayağı da tamamen hayal değil.

KOSGEB’in 2026 Girişimci Destek Programı, imalat alanında faaliyet gösteren girişimcilere 2 milyon TL’ye kadar geri ödemeli destek sunuyor. Kadın ve genç girişimciler için ek olarak 1 milyon TL’ye kadar işletme sermayesi desteği var. 2025 yılında bu program kapsamında 1.699 projeye toplam 2,45 milyar TL destekleme kararı alındı.

Şimdi şunu hayal edin: Adana-Mersin hattında, portakal çiçeği toplama kooperatifleri kuruluyor. Küçük distilasyon tesisleri KOSGEB desteğiyle finanse ediliyor. Çukurova Üniversitesi, neroli yağının kalite standardizasyonu ve verim artırma çalışmalarını yürütüyor. Yerel markalar portakal çiçeği sabunu, mumu, hidrosolü ve parfümünü üretiyor. Gastronomi tarafı portakal çiçeğini menülere entegre ediyor. Turizm sektörü ise çiçek zamanı deneyim paketleri satıyor. Bu, Grasse’ın yüzyıllar içinde kurduğu modelin Çukurova versiyonudur ve bugünün teknolojisiyle çok daha hızlı kurulabilir.

Mersin’i unutmamak gerekir. Türkiye narenciye üretiminin omurgası Çukurova’dır...  Ve Mersin, limondaki ağırlığı ve ihracat lojistiğiyle bu ekosistemin olmazsa olmazıdır. Adana festivalin sahnesini kurar; Mersin ham maddeyi, limanı ve dünya pazarına çıkış kapısını sağlar. İki şehir bu rolleri birleştirirse, narenciyeyi daha ucuza satan ülke olmaktan çıkıp, daha akıllıca fiyatlayan bölge oluruz.

Bu arada hatırlatmadan geçemeyeceğim: Yıllarca Mersin’de düzenlenen Narenciye Festivali’ne tanıklık ettim; ama orada beni heyecanlandıran kortej değil, sektörün yapısal sorunlarıydı. Her seferinde festival coşkusunun ötesine geçip narenciye ekosisteminin ekonomik, tarımsal ve ihracat boyutunu analiz eden yazılar kaleme aldım. O alışkanlığı bugün de sürdürüyorum: Her yılın sonu ve hasat döneminde narenciye sektörünün röntgenini çekmeye devam ediyorum. Çünkü festival biter, ama sektörün dertleri 12 ay boyunca sürer.

Mevcut festival akışına bir şey demem ama karnaval öncesi Perşembe veya Cuma günü işin ekonomik boyutlarına yönelik derinlikli bir panelin festivale ciddi katkılar sağlayacağına inanıyorum.

Çırçır Sanat Merkezi’nde düzenlenen moderatörlüğünü Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aydın Çam’ın yaptığı “Festival Kültürü ve Festivallerin Şehre Etkisi” panelinde konuşan ekonomi yazarı Mehmet Uluğtürkan, Adana’nın karnavalla uluslararası bir başarı yakaladığını ancak bu başarının sürdürülebilir ve yüksek katma değerli bir modele dönüşmesi gerektiğini söyledi.

Kokusuz çiçekten 9 milyar dolar

 Japonya’nın kokusu dahi olmayan kiraz çiçeği üzerinden milyarlarca dolarlık bir ekonomi yarattığını hatırlatan Uluğtürkan, Adana için yönün açık olduğunu ifade etti. “Karnavalla portakal çiçeğine, Adana’ya dikkat çektik. Ama asıl mesele bundan sonra başlıyor” diyen Uluğtürkan, kentin mutlaka bir “koku ekosistemi” kurması gerektiğini dile getirdi.

Portakal çiçeğinin yalnızca görsel bir unsur değil, ekonomik bir değere dönüşebilecek güçlü bir marka olduğunu belirten Uluğtürkan, “Portakal çiçekli içecekler, kozmetik ürünler, uçucu yağ üretimi, çiçek takip turları, gastronomi ve hediyelik ürünlerle bütünsel bir yapı kurmak zorundayız. Fransa’nın Grasse şehri sadece portakal çiçeği uçucu yağından 600 milyon euro ciro elde ediyor. Adana’nın milyonlarca narenciye ağacı var ama tek damla yağ üretmiyor. Bu büyük bir kayıp” dedi.

Çukurova Kalkınma Ajansı ve KOSGEB’in bu alanda yatırımcıyı teşvik ettiğini vurgulayan Uluğtürkan, “Aksi halde milyonları ağırlayan, yükü çeken ama arzu ettiği geliri elde edemeyen bir şehir olarak kalırız” ifadelerini kullandı.

Karnavalın fikir lideri Ali Haydar Bozkurt başta olmak üzere organizasyona katkı sunan herkese teşekkür eden Uluğtürkan, “Ne sadece karnavalla ne de yalnızca portakal ihracatıyla bu potansiyeli değerlendirebiliriz. Ortak akılla stratejik bir model kurmalıyız” dedi.

Tahmini rakamlar belli oldu

1-5 Nisan tarihleri arasında gerçekleştirilen karnaval boyunca kentte adeta hayat durmadı. Oteller, kamp alanları ve konaklama noktaları tamamen dolarken, çevre illerden günübirlik ziyaretçi akını yaşandı. 200’ün üzerinde etkinlikte binlerce kişi kültür, sanat, gastronomi ve eğlenceyle buluştu. Türkiye’nin yanı sıra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Letonya, Macaristan, Pakistan ve Ukrayna’dan gelen gruplar karnavala uluslararası bir renk kattı.

Yüzlerce standın kurulduğu karnaval alanlarında ticaret hareketlenirken, şehir genelindeki işletmeler de yoğun talep gördü. Esnafın yüzünü güldüren bu tablo, Adana’nın doğru stratejiyle çok daha büyük bir ekonomik değere ulaşabileceğini bir kez daha ortaya koydu.

İTÜ mezuniyetinin ardından özel sektörde çalışan ancak tarıma olan ilgisini hiçbir zaman kaybetmeyen Davulcu, radikal bir kararla işinden ayrılıp Adana’ya döndü. Çukurova Üniversitesi’nde tıbbi ve aromatik bitkiler eğitimi aldıktan sonra küçük bir alanda başladığı üretimi, bugün 50 dönüme taşıdı.

SEECO Projesi kapsamında aldığı destekle kurduğu distilasyon tesisi, onun için bir dönüm noktası oldu. Artık yalnızca bitki yetiştirmiyor; elde ettiği ürünleri yağ, sabun ve krem gibi katma değerli ürünlere dönüştürüyor. “Mundi Herbal” markasıyla Türkiye’nin dört bir yanına satış yapan Davulcu, geçen yıl 70 ton bitkiyi işleyerek üretimini büyüttü.

Davulcu’nun girişimi yalnızca kendi hikâyesiyle sınırlı kalmadı. Kurduğu tesis, çevresindeki üreticilere de ilham verdi. Mahallesinde aromatik bitki üretimine olan ilgi artarken, bir kadının toprağa dönüş hikâyesi, bölgesel kalkınmaya katkı sağlayan bir modele dönüştü.