Belen ilçesindeki Kanuni Sultan Süleyman Kervansarayı’nda düzenlenen organizasyon; gıda üreticilerini, satın alma profesyonellerini, sektör temsilcilerini, kadın kooperatiflerini ve girişimcileri aynı platformda buluşturdu. Gün boyunca gerçekleştirilen paneller ve işletmeler arası eşleştirme görüşmelerinde katılımcılar, yeni ticari bağlantılar kurma ve uzun vadeli iş birliği fırsatlarını değerlendirme imkânı buldu.

Ürünlerini doğrudan tanıttılar

Türkiye’nin farklı illerinden gelen satın alma profesyonelleriyle gerçekleştirilen birebir görüşmelerde KOBİ’ler, ürünlerini sektörün önemli aktörlerine doğrudan tanıttı. Görüşmelerde üreticiler ile satın almacılar karşılıklı ihtiyaç ve beklentilerini değerlendirirken yeni tedarik bağlantıları ve ticari iş birliklerinin geliştirilmesine yönelik temaslarda bulundu.

Etkinlikle özellikle depremden etkilenen bölgelerde faaliyet gösteren Türk ve Suriyeli girişimcilerin ekonomik hayata katılımının güçlendirilmesi, işletmelerin sürdürülebilir büyümesinin desteklenmesi ve bölgesel kalkınmanın hızlandırılması hedeflendi.

Programın ayrıca işletmelerin ulusal pazarlara erişimini kolaylaştırması, yerel ekonominin canlanmasına, yeni istihdam alanlarının oluşmasına ve sosyal uyumun güçlenmesine katkı sağlaması amaçlandı. Program, Innovation for Development Proje Müdürü Doğan Çelik, Alman Uluslararası İş Birliği Kurumu Özel Sektör ve Kalkınma Danışmanı Uğur Demir ile Hatay Valisi Mustafa Masatlı’nın açılış konuşmalarıyla başladı.

Sektörün önemli markaları katıldı

Etkinlikte Migros, CarrefourSA, BİM, A101, Trendyol, Hepsiburada, Getir, Pazarama, Happy Center, Caffè Nero, Çağrı Market, Özenler Market ve Tarım Kredi Market temsilcileri yer aldı.

Programa ayrıca Gıda Perakendecileri Derneği, PERDER, TÜRES, TURYİD ve diğer sektör kuruluşlarının temsilcileri katıldı. Hatay Valisi Mustafa Masatlı’nın yanı sıra Belen Kaymakamı Onur Şan, Hatay Valiliği İl Planlama ve Koordinasyon Müdürü Mustafa Örgüt, DOĞAKA Genel Sekreteri Oğuz Alibekiroğlu, KOSGEB Müdürü Mustafa Öztaş, Belen Belediye Başkan Yardımcısı Erdal Durdu, Defne Belediye Başkan Yardımcısı Selahattin Künefeci, Antakya Belediyesi Meclis Üyesi Kenan Bozkurt, HASİAD Başkanı Ahmet Horoz ve TÜRES Hatay Başkanı Halil İbrahim Uçar da etkinliğe katılım sağladı.

Yeni ticari anlaşmalar bekleniyor

Hatay Valiliği ve Güvenilir Ürün Platformu’nun katkılarıyla gerçekleştirilen buluşma, depremden etkilenen bölgelerde faaliyet gösteren işletmelerin yeni pazarlara ulaşmasını desteklerken farklı paydaşlar arasında kalıcı iş ilişkilerinin kurulmasına da zemin hazırladı.

Yoğun ilgi gören etkinlikte gerçekleştirilen görüşmelerin önümüzdeki dönemde yeni ticari anlaşmalara, tedarik ilişkilerine ve istihdam fırsatlarına dönüşmesi bekleniyor.

RE-SEED Projesi, Avrupa Birliği ile Alman Federal Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Bakanlığı tarafından ortaklaşa finanse ediliyor. Proje, Alman Uluslararası İş Birliği Kurumu tarafından Türkiye Belediyeler Birliği ve Innovation for Development ortaklığında yürütülüyor.

Zirveye; Tema Grup ortakları İsmet Gergerli, Gürol Gündoğan ve Ahmet Yiğit ile İntegral Yatırım Genel Müdürü Osman İlker Savuran konuşmacı olarak katıldı. Panelin moderatörlüğünü ise 2blackdot Danışmanlık Kurucusu Hakan Çalışkantürk üstlendi.

Programa, Adana Ticaret Odası yönetimi ve üyelerinin yanı sıra Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet Aslan, AOSB Kadın Sanayiciler Platformu Başkanı Elif Tosmur ve Yönetim Kurulu Üyesi Merve Sütçü, Çukurova GİAD Başkanı Alperen Pişkin, İŞKAD Başkanı Süheyla Gergin, Adana Emlakçılar Esnaf Odası Başkanı Ülkü Uçar ile çok sayıda sanayici ve iş insanı katıldı. Zirve, MÜSİAD Adana Şube Başkanı Ömer Tekdemir ile Adana Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Yücel Bayram’ın açılış konuşmalarıyla başladı.

“Küresel borç 350 trilyon dolara yaklaştı”

Panelde ilk sözü alan Tema Grup Ortağı İsmet Gergerli, dünya ve Türkiye ekonomisindeki gelişmeleri güncel veriler üzerinden değerlendirdi.

Dünya ekonomisinin yaklaşık 120 trilyon dolarlık gayrisafi yurt içi hasılasına karşılık küresel borç miktarının 350 trilyon dolara yaklaştığını belirten Gergerli, Türkiye’nin ise 2025 yılını 1,6 trilyon dolarlık gayrisafi yurt içi hasılayla tamamladığını söyledi.

Türkiye’nin dünyanın en büyük 16’ncı ekonomisi konumunda bulunduğunu ifade eden Gergerli, kişi başına düşen millî gelirin 18 bin doların üzerine çıkmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi.

Pandemiyle başlayan küresel enflasyon dalgasının yeniden güç kazandığına dikkat çeken Gergerli, enerji fiyatlarındaki yükselişin Türkiye ekonomisi üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu kaydetti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 2026 yılı için ortalama 60 dolar olarak öngördüğü petrol fiyatını 90 dolara yükseltmek zorunda kaldığını belirten Gergerli, enerjinin Türkiye’nin en büyük ithalat kalemlerinden biri olması nedeniyle bu gelişmenin ekonomiye önemli maliyet getirdiğini söyledi.

Gergerli, enerji fiyatlarındaki artışın eşel mobil sistemiyle doğrudan vatandaşa yansıtılmasa bile kamu maliyesi ve genel ekonomi üzerinde yük oluşturduğunu ifade etti.

“Faiz yükü birkaç yıl daha sürebilir”

Küresel enflasyondan bütün ülkelerin etkilendiğini ve bunun Türkiye’ye de yansıyacağını dile getiren Gergerli, yüksek faizlerden şikâyet eden iş insanlarına bunun enflasyonist ortamın bir sonucu olduğunu anlattı.

Enflasyon ve yüksek faizin oluşturduğu yükün birkaç yıl daha devam edebileceğini belirten Gergerli, Avrupa Merkez Bankasının faiz artırmak zorunda kaldığını, faiz indirmesi beklenen ABD Merkez Bankasının ise faizleri sabit tuttuğunu aktardı.

İstanbul Sanayi Odasının açıkladığı İSO 500 verilerine de değinen Gergerli, listedeki şirketlerin faaliyet kârlarının yüzde 82’sinin finansman giderlerine gittiğine dikkat çekerek işletmelere temkinli hareket etmeleri çağrısında bulundu.

“İhracatta tek sorun döviz kuru değil”

Moderatör Hakan Çalışkantürk de İstanbul Sanayi Odası ile S&P Global tarafından yayımlanan sektörel PMI verilerine göre takip edilen 10 ana sektörün dokuzunun daralma bölgesinde bulunduğunu hatırlattı. Türkiye’nin Avrupa’da sanayi üretiminde en sert daralma yaşayan ülkeler arasında yer aldığına dikkat çeken Çalışkantürk’ün değerlendirmesi üzerine Gergerli, ihracattaki tek sorunun döviz kuru olmadığını vurguladı. Gergerli, Türk sanayicisinin rekabet gücünü artırabilmesi için katma değeri yüksek üretime yönelmesinin zorunlu hâle geldiğini söyledi.

Yapay zekâ destekli vergi denetimleri artacak

Tema Grup Ortağı, eski maliye müfettişi ve bağımsız denetçi Gürol Gündoğan ise artan vergi denetimleri hakkında bilgi verdi. Vergi denetimlerinin yapay zekâ desteğiyle daha kapsamlı hâle geleceğini belirten Gündoğan, şirket sahiplerinin verilen beyannameleri yalnızca mali müşavirlerine bırakmaması, rakamları dikkatle incelemesi ve olası hataları önlemesi gerektiğini söyledi.

Gündoğan, bilmeden kullanılan sahte belgelerin de şirketler ve yöneticiler açısından ciddi hukuki sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek, bu tür işlemlerin Mali Suçları Araştırma Kurulu incelemelerine ve cezai yaptırımlara konu olabileceğini ifade etti.

“Şirketlerin yüzde 90’ı aile şirketi”

Tema Grup Ortağı ve deneyimli bankacı Ahmet Yiğit ise şirketlerin finansman ihtiyacı, kurumsallaşma ve aile şirketlerinin sürdürülebilirliği üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye’deki işletmelerin yaklaşık yüzde 90’ının aile şirketi olduğunu belirten Yiğit, bu şirketlerin önemli bir bölümünün üçüncü kuşağa ulaşamadan faaliyetlerini sonlandırdığını söyledi. Etkin ve işlevsel bir aile anayasasının şirketlerin ömrünü uzattığını vurgulayan Yiğit, şirketlerin mevcut ekonomik koşullarda en fazla nakit akışına odaklanması gerektiğini ifade etti.

Bozulan nakit akışının işletmeleri kısa sürede iflasa sürükleyebildiğini belirten Yiğit, konkordato ilan eden şirketlerin çok küçük bir bölümünün normal faaliyetlerine dönebildiğini kaydetti.

Faaliyet kârı üretmeye devam eden ancak finansman sıkıntısı yaşayan şirketler için 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesindeki finansal yeniden yapılandırma uygulamasının daha uygun bir seçenek olabileceğini anlatan Yiğit, bu yöntemin şirketlere ödemesiz dönem, TLREF’e endeksli faiz ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi avantajı sağlayabildiğini söyledi.

“Nakit akışı kristal toptur”

Moderatör Hakan Çalışkantürk de nakit akışının işletmeler açısından taşıdığı önemi, iş insanı Üzeyir Garih’in şu sözleriyle anlattı:

“Biz iş insanları, elinde üç top çeviren jonglör gibiyiz. Kârlılık ve ciro lastik toplardır; düşse bile yeniden sıçrar. Nakit akışı ise kristal toptur. Bir kez düşerse kırılır ve bir daha toplanamaz.”

Halka arz ve borçlanma seçenekleri anlatıldı

Panelin son konuşmacısı İntegral Yatırım Genel Müdürü Osman İlker Savuran ise daralan kredi piyasasında şirketlerin kullanabileceği alternatif finansman yöntemlerini anlattı.

Halka arzın öz kaynak niteliğinde önemli bir finansman seçeneği olduğunu belirten Savuran, Sermaye Piyasası Kurulunda değerlendirme bekleyen başvurular nedeniyle halka arz süreçlerinin 24 aya kadar uzayabildiğini söyledi. Savuran, şirketlerin halka arzın yanı sıra tahvil ve bono gibi borçlanma araçları ihraç ederek de alternatif finansman sağlayabileceğini ifade etti.

Yatırımlar ayrıntılı ele alındı

Toplantıda Ceyhan OSB’nin mevcut durumu, birinci etapta yapılacak yeni altyapı ve üstyapı yatırımları ile ikinci etap çalışmaları ayrıntılı biçimde değerlendirildi. Bölgede yürütülecek çalışmaların yol haritası ve atılacak stratejik adımlar ele alındı.

Toplantıda konuşan Vali Mustafa Yavuz, Ceyhan OSB’nin Adana’nın ekonomik kalkınmasına yön verecek en önemli projelerden biri olduğunu söyledi.

“Muazzam bir potansiyel var”

Ceyhan OSB’nin hem Adana’nın hem de Türkiye’nin parlayan yıldızı olacağına inandığını belirten Vali Yavuz, şunları söyledi:

“Bölgemizi incelediğimizde bir tarafta Osmaniye OSB, diğer tarafta Erzin OSB, Serbest Bölge ve Yumurtalık’a kadar uzanan bu havzanın muazzam bir potansiyel barındırdığını görüyoruz. Önümüzdeki dönemde bu bölge, yalnızca Ceyhan ve Adana’nın değil, Doğu Akdeniz’in ve ülkemizin en önemli sanayi ve üretim merkezlerinden biri hâline gelecektir. Bugün sizlerle birlikte alacağımız kararlar, bu geleceğin inşasında çok önemli bir rol oynayacaktır.”

İkinci etap için hızlanma mesajı

Projenin birinci etabını titizlikle değerlendirirken ikinci etabı da en kısa sürede somutlaştırmaları gerektiğini vurgulayan Vali Yavuz, sürecin hızlandırılacağını ifade etti.

Geçtiğimiz hafta sonu Sera OSB’de incelemelerde bulunduklarını hatırlatan Yavuz, şöyle devam etti:

“Orada altyapı ihalesi süreçlerini takvime bağladık ve inşallah kasım ayında ilk ürün hasadını gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Ceyhan OSB’de de aynı kararlılıkla ilerleyeceğiz. Geçmişten gelen tecrübemizle yapılması gereken çalışmaları hızla karara bağlayacak, toplantılarımızı daha sık aralıklarla gerçekleştirerek projelerimizi bir an önce neticeye ulaştıracağız.

AKİB’in açıklamasına göre, birliğin yeni dönem koordinatör başkanı Akdeniz Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı İmam Gazali Hıradağı oldu.

Başkan yardımcılığı görevlerine ise Akdeniz Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Aziz Aytek ile Akdeniz Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Yüksel Akgöl seçildi.

Yeşil dönüşüm ve dijitalleşme öncelikli olacak

Açıklamada görüşlerine yer verilen Hıradağı, “İhracatta Türkiye Yüzyılı” hedefleri doğrultusunda yeşil dönüşüm, dijitalleşme, sürdürülebilir üretim ve pazar çeşitliliğini önceleyeceklerini belirtti.

Türkiye’nin küresel pazarlardaki etkinliğini artırmak ve ihracatçıların rekabet gücünü yükseltmek için iş birliği içinde çalışacaklarını vurgulayan Hıradağı, şunları kaydetti:

“Önümüzdeki dönemde hedefimiz, Akdeniz Bölgesi’ni yüksek katma değerli üretimin, yeşil dönüşümün ve ihracat odaklı büyümenin öncü merkezlerinden biri haline getirmektir. Güçlü sanayi altyapımız, girişimci ruhumuz ve 30 bini aşkın ihracatçımızın dinamizmiyle Türkiye’nin küresel ticaretteki konumunu daha da güçlendireceğiz.”

Portakal Çiçeği Karnavalı’nın yıllar içinde Adana’nın en güçlü şehir markalarından birine dönüştüğünü belirten Doç. Dr. İsmail Güneş, organizasyonun kültürel ve sosyal etkisinin tartışılmaz olduğunu ifade etti. Ancak Doç. Dr. Güneş’e göre karnavalın ekonomik büyüklüğü, katılım sayısı ve yaratılan ekonomik değere ilişkin kamuoyunda dolaşıma giren veriler çoğu zaman akademik ölçüm standartlarından uzak ve bilimsel dayanaklardan yoksun biçimde yorumlanıyor.

Artika Sanat Merkezi’nde düzenlenen söyleşide konuşan Doç. Dr. Güneş, “festival ekonomisi” kavramının yalnızca sokaktaki insan yoğunluğu ya da oluşan ticari hareketlilik üzerinden okunamayacağını belirterek gerçek ekonomik etkinin ancak bilimsel veri analizleriyle ortaya konulabileceğini söyledi.

“Taze para” ile “yer değiştiren harcama” ayrımı

Söyleşinin merkezinde yer alan en önemli başlıklardan biri “taze para” kavramı oldu. Doç. Dr. İsmail Güneş’e göre bir organizasyonun bölge ekonomisine gerçek katkısı, yalnızca şehir dışından gelen ziyaretçilerin kente taşıdığı yeni finansal kaynak üzerinden değerlendirilebilir.

Yerel halkın festival süresince yaptığı harcamaların ise ekonomik büyüme değil, mevcut harcamaların farklı sektörlere kayması ve var olan kaynakların el değiştirmesi anlamına geldiğini ifade eden Doç. Dr. Güneş, bunun ekonomi literatüründe “ikame etkisi” olarak değerlendirildiğini söyledi.

Başka bir ifadeyle, kentte zaten dolaşımda bulunan para yalnızca farklı alanlara yöneliyor; bu durum her zaman yeni bir ekonomik büyüme yaratmıyor.

Bu nedenle yerel halk, tesadüfi ziyaretçiler, iş veya akraba ziyareti nedeniyle kentte bulunanlar, yalnızca seyahat tarihini festivale denk getiren turistler ile yalnızca festival ya da karnaval amacıyla gelen ziyaretçilerin birbirinden ayrıştırılması gerektiği vurgulandı.

“Kalabalık başka, net turist başka”

Doç. Dr. İsmail Güneş’in dikkat çektiği bir diğer başlık ise katılımcı sayıları oldu.

Açık alan festivallerinde ya da karnavallarında aynı kişinin farklı günlerde tekrar sayılabilmesi, kent merkezindeki yoğunluğun doğrudan “tekil turist” olarak yorumlanması ve yerel halkın da toplam ziyaretçi sayısına dâhil edilmesi nedeniyle ciddi metodolojik sorunlar oluştuğunu belirten Doç. Dr. Güneş, ziyaretçi sayılarının dijital teknolojilerle doğrulanması gerektiğini söyledi.

Doç. Dr. İsmail Güneş, bu noktada GSM sinyal analizleri, Wi-Fi ve Bluetooth tabanlı ölçümler, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) POS verileri, ATM nakit çekim hareketleri gibi nesnel veri kaynaklarının önem kazandığını ifade etti.

“Brüt ciro” ile “yerel refah” aynı şey değil

Söyleşide festival ya da karnaval ekonomilerinde en sık yapılan hatalardan birinin “satış hacmi” ile “yerel gelir artışı”nın birbirine karıştırılması olduğu dile getirildi.

Doç. Dr. İsmail Güneş’e göre Portakal Çiçeği Karnavalı döneminde oluşan yüksek işlem hacmi, doğrudan kent halkının ekonomik olarak zenginleştiği anlamına gelmiyor. Çünkü harcamaların önemli bir bölümü tedarik zinciri ve hizmet akışı üzerinden şehir dışına yöneliyor.

Sunumda verilen örneklerde; karnavalda kullanılan et ürünlerinin farklı illerden tedarik edilmesi, sucuk gibi ürünlerin Afyon ve Kayseri’den gelmesi, organizasyon ekipmanlarının başta İstanbul olmak üzere farklı merkezli şirketlerden sağlanması, çadır ve teknik altyapının başka şehirlerden kiralanması ve organizasyon firmalarının çoğunlukla şehir dışı merkezli olması gibi unsurların, oluşan ekonomik hareketliliğin önemli bir kısmının Adana ekonomisinde kalmasını sınırladığına dikkat çekildi.

Bu kapsamda Doç. Dr. Güneş, festivaller ya da karnavallarda yerel üreticilerin, kooperatiflerin ve yerel tedarik zincirlerinin daha fazla desteklenmesi gerektiğini belirterek yerel ürün kullanımını artıracak mekanizmaların kent içi ekonomik faydayı güçlendireceğini ifade etti.

Ayrıca festival ya da karnaval ziyaretçilerinin çevre illerde konaklaması ya da harcamalarının bir kısmını farklı şehirlerde gerçekleştirmesinin de ekonomik “sızıntı” oluşturduğu belirtildi. Özellikle tur organizasyonlarında Adana’nın çoğu zaman birinci konaklama tercihi olmadığına dikkat çeken Doç. Dr. Güneş, kentteki turizm işletmelerinin festival ya da karnaval dönemine yönelik daha etkin stratejiler geliştirmesi gerektiğini, böylece ekonomik katkının kent içinde daha güçlü şekilde tutulabileceğini ifade etti.

Kebap fiyatları ve “festival enflasyonu” tartışması

Söyleşide dikkat çekilen bir başka başlık ise festival ya da karnaval dönemlerinde oluşan fiyat baskısı oldu.

Doç. Dr. İsmail Güneş, özellikle nisan ayında düzenlenen Portakal Çiçeği Karnavalı’nın ardından kentin en önemli gastronomi ürünlerinden biri olan Adana kebabı başta olmak üzere bazı ürünlerde fiyat artışlarının gözlemlendiğini ifade etti.

Festival ya da karnaval dönemlerinde oluşan yoğun talebin şehir ekonomisine canlılık kazandırırken bazı temel hizmet ve ürünlerde ciddi fiyat baskısı oluşturabileceğine dikkat çekildi. Bu durumun yalnızca turizm ve ticaret açısından değil, kent yaşamı ve günlük tüketim maliyetleri bakımından da değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Doç. Dr. İsmail Güneş, özellikle gıda ve konaklama sektöründe festival ya da karnaval dönemlerinde ortaya çıkan yüksek fiyat uygulamalarının ziyaretçiler açısından önemli bir memnuniyetsizlik yarattığını ifade etti. Daha gerçekçi ve sürdürülebilir bir fiyat politikasının benimsenmesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Güneş, fiyat denetimlerinin artırılması ve belirli alanlarda tavan fiyat uygulamalarının değerlendirilmesinin önemine dikkat çekerek aksi halde bu dönemlerde oluşan ekonomik hareketliliğin hızla çevre illere kayabileceğini belirtti.

Vergi verileri ve kayıt dışılık vurgusu

Söyleşide dikkat çeken başlıklardan biri de vergi verileri oldu.

Çukurova Üniversitesi İ.İ.B.F Maliye Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Güneş, geçmiş yıllara ilişkin vergi tahsilatları incelendiğinde Portakal Çiçeği Karnavalı’nın düzenlendiği nisan ayının ardından verilen KDV beyannamelerinde, açıklanan ekonomik büyüklüklerle paralel bir artış görülmediğini ifade etti.

Doç. Dr. Güneş, teorik olarak karnaval döneminde kent ekonomisinde milyarlarca liralık ek bir hareketlilik oluşuyorsa bunun mayıs ayından itibaren vergi gelirlerine de yansımasının bekleneceğini söyledi.

Ancak geçmiş yıllardaki verilerde bu ölçekte belirgin bir artış görülmediğini belirten Doç. Dr. Güneş, bunun ekonomik etkinin olduğundan yüksek hesaplanması, harcamaların bir bölümünün kayıt dışı gerçekleşmesinden kaynaklandığını ve kentte yaratılan gelirlerin sızıntılar yoluyla başka kentlere transfer edildiğini ifade etti ve kayıt dışılığın karnavalda çok yoğun olarak yaşandığını, bu konuda caydırıcı önlemler alınması gerektiğini vurguladı.

Kamu maliyetleri de hesaba katılmalı

Söyleşide öne çıkan bir başka başlık ise kamu kaynaklarının kullanımı oldu.

Portakal Çiçeği Karnavalı süresince görev yapan zabıta ekipleri, temizlik personelleri, trafik polisleri, park ve bahçe çalışanları, ulaşım ve lojistik hizmetleri gibi unsurların ekonomik analizlerde çoğu zaman “sıfır maliyet” kabul edildiğini belirten Doç. Dr. İsmail Güneş, bunun sağlıklı bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Kamu personeli mesaisi, araç kullanımı, yakıt giderleri ve alternatif hizmet maliyetlerinin de ekonomik tabloya dâhil edilmesi gerektiğini ifade eden Doç. Dr. Güneş, gerçek fayda-maliyet analizinin ancak bu şekilde yapılabileceğini belirtti.

Festival ekonomisinde “sürdürülebilirlik” dönemi

Söyleşide yalnızca ekonomik büyüklük değil; sürdürülebilirlik ve çevresel maliyetler de ele alındı.

Doç. Dr. İsmail Güneş, modern festival ekonomilerinde artık yalnızca gelir değil; karbon ayak izi, enerji tüketimi, ulaşım kaynaklı emisyonlar, konaklama yükü, atık yönetimi gibi başlıkların da değerlendirme kriteri haline geldiğini söyledi.

Özellikle şehir dışından gelen ziyaretçilerin ulaşım ve konaklama süreçlerinin ciddi bir çevresel maliyet oluşturduğunu belirten Doç. Dr. İsmail Güneş, sürdürülebilirlik söylemlerinin yalnızca geri dönüşüm rakamlarıyla sınırlı kalmaması gerektiğini ifade etti. Günümüzde birçok organizasyonda çevresel sürdürülebilirlik kavramının daha çok “çevreci görünme” pratiğine dönüştüğünü belirten Doç. Dr. Güneş, literatürde bunun “greenwashing” olarak tanımlandığını söyledi.

Festival ya da karnaval organizasyonlarının gelecekte yalnızca ekonomik büyüklükleriyle değil; karbon ayak izi raporları, çevresel etki analizleri ve şeffaf sürdürülebilirlik raporlarıyla da değerlendirileceğini ifade eden Doç. Dr. Güneş, bu süreçlerin “bağımsız denetim” mekanizmalarıyla desteklenmesinin önemine dikkat çekti.

Dulkadiroğlu ilçesi İstasyon Mahallesi’nde 105 bin metrekarelik alan üzerine kurulan 17 bin 500 kişilik tesisin, yalnızca futbol karşılaşmalarına değil, konserler ve çeşitli organizasyonlara da ev sahipliği yapabilecek çok amaçlı bir spor kompleksi olarak planlandığı belirtiliyor.

İnşaatta yüzde 35 seviyesi aşıldı

TOKİ İnşaat Uzmanı Taha Selvi, çalışmaların planlanan takvime uygun şekilde ilerlediğini belirterek, “17 bin 500 kişilik Kahramanmaraş Stadyumu’nda imalatlarımız devam ediyor. Şu an yüzde 35 seviyesindeyiz. 2027–2028 sezonunda hizmete açılması öngörülüyor” dedi.

Projede prekast beton üretimleri sürerken çelik çatı imalatı ve cephe çalışmalarına da başlandı.

Deprem güvenliği ve ekonomik katma değer ön olanda

Stadyumun teknik altyapısında deprem güvenliğinin temel öncelik olduğu vurgulanıyor. Yapının 19 metre uzunluğundaki 2 bin 233 fore kazık üzerine inşa edildiği ve zemin güçlendirme çalışmalarının tamamlandığı ifade edildi.

Taha Selvi, projenin yalnızca bir spor tesisi değil, aynı zamanda kentsel bir değer alanı oluşturacağını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Deprem yaşamış bir şehirde aynı acıların tekrar yaşanmaması için imalat kalitesine özel önem veriyoruz. Bittiğinde çevresinde spor kompleksleri, antrenman sahaları ve Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü birimleriyle birlikte şehrin gözde bir yaşam alanı olacak.”

Spor ekonomisine yeni bir merkez

Tamamlandığında Kahramanmaraş Stadyumu’nun, kentte spor ekonomisini canlandırması, etkinlik turizmine katkı sağlaması ve çevresindeki ticari alanlarla birlikte yeni bir çekim merkezi oluşturması bekleniyor.

Yetkililer, projenin yalnızca sportif değil, aynı zamanda ekonomik ve kentsel dönüşüm boyutuyla da bölgeye uzun vadeli değer katacağını ifade ediyor.

Şirketler büyüse dahi karar alma mekanizmalarının çoğu zaman profesyonelleşmediğini belirten Av. Karakılçık, aile ilişkilerinin şirket yönetiminin önüne geçtiğini ifade etti. Özellikle ikinci ve üçüncü kuşak sonrasında “şirket içinde kim söz sahibi olacak” tartışmalarının ciddi krizlere dönüştüğünü kaydeden Av. Karakılçık, yönetim kurulu yapısı, temsil yetkisi, kâr payı dağıtımı ve şirket kaynaklarının kullanımı gibi konuların en sık tartışma alanları arasında yer aldığını söyledi.

“Aile anayasası artık zorunluluk”

Aile şirketlerinin önemli bölümünde yazılı ve bağlayıcı bir aile anayasası ya da hissedarlar sözleşmesi bulunmadığını belirten Av. Karakılçık, bunun ilerleyen süreçlerde ortaklar arasında ciddi görüş ayrılıklarına neden olabildiğini dile getirdi.

Kritik genel kurul toplantılarında yıllarca birlikte hareket eden ortakların aniden karşı karşıya gelebildiğini ifade eden Av. Karakılçık, bu durumun yönetim kurulunun değişmesine ve şirket kontrolünün kaybedilmesine kadar uzanan sonuçlar doğurabildiğini söyledi.

Av. Karakılçık, “Şirketin geleceğine ilişkin temel ilkelerin önceden belirlenmemesi, ortakların ilerleyen süreçlerde tamamen farklı pozisyonlar almasına yol açabiliyor. Güçlü bir aile anayasası ve dengeli hissedarlar sözleşmeleri artık bir tercih değil zorunluluktur” dedi.

“Üçüncü kişilerin şirkete girişi dengeleri bozabiliyor”

Şirket esas sözleşmelerinde, ortaklık yapısına dışarıdan kişilerin girişini sınırlandıran hükümlerin çoğu zaman yeterince güçlü olmadığını belirten Av. Karakılçık, özellikle miras, boşanma veya hisse satışları sonrasında şirket yapısının ciddi şekilde değişebildiğini ifade etti.

Bir ortağın hisselerini diğer ortakların istemediği üçüncü kişilere devretmesinin, yıllarca korunan şirket dengelerini bozabildiğini vurgulayan Av. Karakılçık, esas sözleşmelerinin yalnızca şekli bir belge değil, şirketin geleceğini koruyan stratejik bir güvenlik mekanizması olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Miras süreçleri şirketleri sarsıyor

Miras süreçlerinin aile şirketlerinde en büyük kriz alanlarından biri olduğuna dikkat çeken Av. Karakılçık, hisselerin mirasçılar arasında paylaşılması, tereke temsilcisi atanması ve genel kurulda oy kullanma yetkilerine ilişkin tartışmaların şirket faaliyetlerini doğrudan etkileyebildiğini belirtti.

Gerekli hukuki planlamalar yapılmadığında, şirket ortaklarının istemediği kişilerin dolaylı şekilde yönetim süreçlerine dahil olabildiğini kaydeden Av. Karakılçık, bunun yeni çatışmaları beraberinde getirdiğini dile getirdi.

En sık görülen davaları sıraladı

Aile şirketlerinde ortaklar arasında açılan davalarda belirli uyuşmazlık türlerinin sürekli tekrar ettiğini belirten Av. Karakılçık, genel kurul çağrı kayyımı davaları, bilgi alma ve inceleme hakkına ilişkin davalar, özel denetçi atanması talepleri, yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu davaları ile şirketin haklı sebeple fesih ve tasfiyesine ilişkin davaların en sık karşılaşılan dava türleri arasında yer aldığını söyledi.

Bu davaların yalnızca hukuki değil, aynı zamanda şirket içerisindeki güven ilişkisinin tamamen ortadan kalktığını gösteren ciddi krizler olduğunu vurgulayan Av. Karakılçık, uyuşmazlık çıkmadan önce önlem alınmasının büyük önem taşıdığını ifade etti.

Bu yeni sistemin önemli başlıklarından biri olan Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında Çukurova Kalkınma Ajansı Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilen bilgilendirme toplantısı ise dikkat çeken bir katılımcı profiline ev sahipliği yaptı.

Bu kez toplantı; yatırımcı şirketleri yakından tanıyan, mali yapılarını bilen ve 3568 sayılı yasa kapsamında yetkilendirilen yeminli mali müşavirler ile mali müşavirlere yönelik düzenlendi.

Şirketlerin yatırım potansiyeli mercek altına alındı

Adana Yeminli Mali Müşavirler Odası ile Çukurova Kalkınma Ajansı işbirliğinde gerçekleştirilen toplantıya yeminli mali müşavirler ve mali müşavirler yoğun katılım sağladı.

Toplantıda Çukurova Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Ahmet Rifat Duran, Adana Yeminli Mali Müşavirler Odası Başkanı Yılmaz Uçak ve Adana Mali Müşavirler Odası Başkanı Levent Deniz yer alırken Çukurova Kalkınma Ajansı Uzmanı Burak Can Gezer tarafından “Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı” başlıklı kapsamlı bir sunum gerçekleştirildi.

Toplantının açılışında yapılan konuşmalarda, yeni teşvik sisteminin klasik yatırım teşviklerinden farklı bir yapıya sahip olduğu özellikle vurgulandı. Sistemin artık yalnızca yatırım büyüklüğüne değil; katma değere, teknolojik dönüşüme, yerel ihtiyaçlara, kümelenme etkisine, arz güvenliğine ve stratejik üretim kabiliyetine odaklandığı ifade edildi.

Ayrıca şirketlerin gerçek üretim kapasitesini, yatırım eğilimlerini ve dönüşüm potansiyelini en iyi bilen kesimin mali müşavirler ile yeminli mali müşavirler olduğu belirtilerek bu nedenle toplantının meslek mensuplarına yönelik gerçekleştirilmesinin büyük önem taşıdığı kaydedildi.

Yeni teşvik modeli bölgesel dönüşümü hedefliyor

9903 sayılı kararın temel hedefleri arasında;

- üretim ve istihdamın artırılması,

- dışa bağımlılığın azaltılması,

- kritik sektörlerde arz güvenliğinin sağlanması,

- yüksek katma değerli yatırımların desteklenmesi,

- işletmelerin yeşil ve dijital dönüşümlerinin hızlandırılması,

- uluslararası doğrudan yatırımların artırılması

- ve bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması

yer alıyor.

Yeni teşvik sistemi; “Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi” ve “Sektörel ve Bölgesel Teşvik Sistemi” olmak üzere iki ana yapıdan oluşuyor.

Özellikle Yerel Kalkınma Hamlesi Programı’nın, her ilin kendi ekonomik yapısına ve üretim potansiyeline göre şekillenen yatırım başlıklarıyla dikkat çektiği ifade edildi.

Bu kapsamda yatırımcılara;

- gümrük vergisi muafiyeti,

- KDV istisnası,

- vergi indirimi,

- faiz veya kâr payı desteği,

- makine desteği,

- yatırım yeri tahsisi,

- sigorta primi işveren hissesi desteği

gibi çok sayıda destek mekanizması sunuluyor.

Adana ve Mersin için yeni yatırım başlıkları

Türkiye’deki 26 kalkınma ajansından biri olan ve Adana ile Mersin’i kapsayan Çukurova Kalkınma Ajansı için 2026 yılında desteklenecek yatırım alanları da toplantıda detaylı şekilde anlatıldı.

Adana’da öne çıkan sektörler:

- Nişasta tabanlı kimyasal türevler ve ileri katma değerli ürünler üretimi

- Su ürünleri üretimi ve katma değerli ürün işleme tesisleri

- Tarımsal ürünlerden veya atıklardan katma değerli ürünler üretimi

- Temizlik kimyasalları ve yüzey aktif maddeler üretimi

Mersin’de desteklenecek alanlar:

- Bakliyat ürünlerinden katma değerli ürün üretimi

- Savunma sanayii metal yapısal parça, mekanik ve yapısal alt sistem üretimi

- Tarımsal ürünlerden veya atıklarından katma değerli ürün üretimi

- Teknolojik tarım makineleri, modern ve akıllı sera sistemleri üretimi

Toplantıda ayrıca bu yatırım başlıklarının her yıl değişeceği vurgulanırken yatırımcıların ve özellikle mali danışmanlarının süreçleri yakından takip etmeleri gerektiği ifade edildi.

Katma değerli üretim ve dönüşüm yatırımları öne çıkıyor

Sunumda Adana özelinde desteklenebilecek yatırım örneklerine de yer verildi.

Buna göre;

- modifiye nişasta türevleri, sorbitol, glukonik asit, askorbik asit ve biyoplastik üretimi,

- balık yetiştiriciliği ve işlenmiş su ürünleri yatırımları,

- meyve-sebze atıklarından doğal renklendirici ve pektin üretimi,

- soyadan protein izolatı ve kozmetik bileşen üretimi,

- yerfıstığından enerji barı ve protein takviyesi üretimi,

- pamuk hasat atıklarından biyokömür ve kompost üretimi,

- yüzey aktif kimyasallar ve endüstriyel temizlik ürünleri üretimi

gibi yatırımların program kapsamında değerlendirilebileceği anlatıldı.

Program, Propan Depolama Tankı Betonarme Duvar İmalatının tamamlanması dolayısıyla gerçekleştirildi.

Yetkililerden bilgi aldı

Ziyaret kapsamında Vali Yavuz, Ceyhan Polipropilen Üretim Tesisi ve Sıvı Yük Terminali yatırımlarına ilişkin yetkililerden bilgi aldı. Şantiye sahasında yürütülen çalışmaları yerinde inceleyen Yavuz, projelerin ilerleyişine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Programa; Ceyhan Kaymakamı Ramazan Kurtyemez, Adana Sanayi ve Teknoloji İl Müdürü Remzi Özdoğan, Rönesans Endüstri Tesisleri Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Tuzcu ile ilgili kurum temsilcileri katıldı.

Bölge ekonomisine katkı vurgusu

İncelemelerin ardından değerlendirmelerde bulunan Vali Mustafa Yavuz, söz konusu yatırımların Adana’nın üretim kapasitesine ve Ceyhan’ın potansiyeline önemli katkılar sunduğunu belirtti.

Yavuz, “Bugün atılan her adım, yarının güçlü Türkiye’sine duyulan güvenin en somut göstergesidir” ifadelerini kullanarak, yatırımın önemine dikkat çekti.

Türkiye’de ilk kez bölgesel ölçekte gerçekleştirilen etkinlikte, Mersin’in yanı sıra Adana, Gaziantep, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Kayseri başta olmak üzere 28 ilden firmalar buluştu. Yoğun katılımın gözlendiği programda iş dünyasının temsilcileri, yeni ticari kapılar aralayan görüşmeler gerçekleştirdi.

Bölgesel sinerji ekonomik değere dönüştü

Etkinlik boyunca 7 bine yakın iş görüşmesi yapılırken, gün sonunda ortaya çıkan potansiyel iş birliklerinin bölge ekonomisine 2 milyar TL’nin üzerinde katkı sunabileceği değerlendirildi. Bu rakam, organizasyonun yalnızca bir networking etkinliği olmanın ötesine geçerek somut ekonomik çıktılar üretme kapasitesini ortaya koydu.

Program; MTSO Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Sefa Çakır ve Meclis Başkanı Hamit İzol’un açılış konuşmalarıyla başladı. Ardından Kadir Has Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Aydın jeopolitik gelişmelerin ekonomiye etkilerini değerlendirirken, E-Ticaret Uzmanı Zekeriya Ateş ve Comio Kurucu Ortağı Mustafa Sönmezay dijital büyüme ve e-ticaret konularında katılımcılara yol haritası sundu.

“Bu buluşma stratejik bir adım”

Etkinlikte konuşan MTSO Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Sefa Çakır, organizasyonun yarattığı sinerjiye dikkat çekerek, bu enerjinin somut ticari iş birliklerine dönüşmesi gerektiğini vurguladı.

“Gerçekten müthiş bir sinerji var. Bu buluşma, iş potansiyelimizi katlayarak kentimizin ticaret hacmini yeni zirvelere taşıyacağımız stratejik bir adımdır. Küresel belirsizliklerin arttığı bu dönemde zorluklara teslim olmak yerine rekabet avantajı yaratan tarafta durmalıyız” diyen Çakır, firmalara hazırlıklı olma çağrısı yaptı.

Fiyat değil, marka ve katma değer vurgusu

Konuşmasında katma değerli üretim ve markalaşmanın önemine de değinen Çakır, fiyat odaklı rekabet anlayışının sürdürülebilir olmadığını belirtti. Anadolu’nun zengin kültürel mirasının güçlü bir marka hikâyesine dönüştürülmesi gerektiğini ifade eden Çakır, firmaların inovasyon ve tasarımla öne çıkması gerektiğini dile getirdi.

“Made in Türkiye” için yeni vizyon

Türkiye’nin üretim gücünün küresel pazarlarda daha görünür olması gerektiğini vurgulayan Çakır, “Made in Türkiye” algısının güçlendirilmesinin kritik olduğunu söyledi. E-ihracatın bu süreçte belirleyici rol oynadığını ifade eden Çakır, işletmelerin dünya pazarlarında daha etkin yer alması gerektiğine dikkat çekti.

Değişen ticaret rotalarına uyum çağrısı

Küresel ticaretin yeniden şekillendiğini belirten Çakır, firmaların değişen tedarik ve lojistik ağlarını doğru analiz etmesi gerektiğini söyledi. İkiz dönüşüm, sosyal inovasyon ve kurumsallaşmanın artık bir tercih değil zorunluluk olduğunu ifade eden Çakır, işletmelerin yeni döneme uyum sağlamasının önemine işaret etti.

“İhracat yapmayan firma kalmamalı”

Cumhurbaşkanlığı tarafından başlatılan yapısal dönüşüm hamlesi ve yeni vergi düzenlemelerinin sunduğu fırsatlara da değinen Çakır, Mersin merkezli yeni bir ihracat vizyonunun hayata geçirildiğini açıkladı.

“İhracat yapmayan firma kalmamalı” diyen Çakır, bu kapsamda kapsamlı bir destek ve yönlendirme sürecinin başlatıldığını belirterek, “İhracat seferberliği başlatıyoruz” ifadelerini kullandı.

Çakır, hükümet tarafından yürürlüğe alınan vergi düzenlemelerinin özellikle üretim, ihracat ve lojistik sektörlerinde önemli fırsatlar yarattığını belirterek, bu sürecin doğru yönetilmesi halinde Mersin’in Türkiye’nin en stratejik merkezlerinden biri haline geleceğini vurguladı.

Vergi avantajları üretimi ve ihracatı hızlandıracak
Yeni düzenlemelerle birlikte imalatçı ve ihracatçı firmalara ciddi vergi indirimleri sağlandığını ifade eden Çakır, imalatçı ihracatçılarda vergi oranlarının yüzde 20’lerden yüzde 9’a, yalnız ihracat yapan firmalarda ise yüzde 14’e kadar gerilediğini belirtti.

Ayrıca İstanbul Finans Merkezi’ne yurt dışından gelen sermaye için yüzde 95’e varan vergi avantajlarının sunulduğunu kaydeden Çakır, bu adımın özellikle Körfez sermayesini Türkiye’ye çekmeyi hedeflediğini söyledi.

Transit ticarette de benzer şekilde yüzde 95’e varan vergi indirimi sağlandığını belirten Çakır, bu durumun lojistik sektörüne önemli katkı sunacağını dile getirdi. Düzenlemelerin yalnızca mevcut ihracatçıları değil, ihracat yapmayan firmaları da üretim ve dış ticarete yönlendireceğini ifade etti.

Mersin lojistikte avantajını büyütüyor
Mersin’in güçlü liman altyapısı ve coğrafi konumuyla Türkiye’nin lojistik başkenti olduğunu vurgulayan Çakır, Irak ve Suriye’den gelen yüklerin Mersin üzerinden Avrupa’ya ulaştığını hatırlattı.

Yeni teşviklerin bu yapıyı daha da güçlendireceğini belirten Çakır, “İhracat yapan bir kentiz ve güçlü bir üretim altyapımız var. Bu fırsatları doğru değerlendirirsek Mersin çok ciddi avantaj sağlayacak” dedi.

İhracatçılara verilen yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteğinin sürdürülmesinin önemine de değinen Çakır, bu desteğin artırılması yönünde taleplerinin bulunduğunu ifade etti.

Mersin’den Avrupa’ya yeni lojistik hat
Çakır, Almanya temasları kapsamında Avrupa’nın önemli lojistik merkezlerinden Duisport’ta incelemelerde bulunduklarını belirterek, Mersin’den başlayıp Filyos Limanı üzerinden Avrupa’ya uzanacak yeni bir lojistik hat üzerinde çalıştıklarını açıkladı.

Planlanan modelde yüklerin denizyolu ve demiryolu entegrasyonuyla Avrupa’nın iç bölgelerine taşınmasının hedeflendiğini belirten Çakır, bu sistemin karbon ayak izini azaltarak çevreci lojistik açısından önemli katkı sağlayacağını söyledi.

Rekabetin anahtarı: Marka ve sürdürülebilirlik
Almanya ziyaretinin ardından Milano’daki Salone del Mobile Fuarı’na katıldıklarını aktaran Çakır, burada tasarım ve üretimde yaşanan dönüşüme dikkat çekti.

Gösterişli ürünlerin yerini sade, doğal ve sürdürülebilir tasarımların aldığını belirten Çakır, Türkiye’nin artık düşük işçilik maliyetleriyle rekabet etmesinin zorlaştığını vurguladı.

“Fransa ve İtalya bunu markalaşarak başardı. Ürüne hikâye katıyorlar. Bizim de kaliteli üretimimizi güçlü bir marka değeriyle desteklememiz gerekiyor” diyen Çakır, Türkiye’nin yeni rekabet stratejisinin kalite, sürdürülebilirlik ve marka algısı üzerine kurulması gerektiğini ifade etti.

“Made in Turkey” vizyonu çağrısı
İtalya’daki incelemelerinde “Made in Italy” modelinin yalnızca bir etiket değil, bütüncül bir devlet politikası olduğunu gördüklerini belirten Çakır, bu modelin Türkiye için önemli bir örnek oluşturduğunu söyledi.

İtalya’da sektörel kümelenmelerin üniversiteler, meslek liseleri ve yan sanayi ile entegre şekilde yapılandırıldığını aktaran Çakır, Türkiye’nin de benzer bir dönüşüme ihtiyaç duyduğunu dile getirdi.

“Made in Turkey kalite standardını oluşturmalı, şehirlerimizi ve firmalarımızı markalaştırmalıyız” diyen Hakan Sefa Çakır, ortak bir vizyonla hareket edilmesi gerektiğinin altını çizdi.