Hızlı sonuç beklentisi yanlış tedaviye yöneltebiliyor

Halk arasında “sara hastalığı” olarak bilinen epilepsinin nöroloji pratiğinde sık karşılaşılan hastalıklardan biri olduğunu belirten Prof. Dr. Tarlacı, nöbetlerin korkutucu olması nedeniyle hastaların kısa sürede sonuç almak istediğini söyledi.

Bu beklentinin hastaları farklı hekimlere ve tedavi yöntemlerine yöneltebildiğini ifade eden Tarlacı, “Epilepsi hastalarının yaklaşık yüzde 70’i, uygun ilaç seçimi ve düzenli takip sayesinde tedaviye oldukça iyi yanıt verir,” dedi.

Epilepsi tedavisinde en sık karşılaşılan sorunlardan birinin, birden fazla ilacın etkili doza ulaşmadan birlikte kullanılması olduğunu kaydeden Tarlacı, şöyle konuştu:

“Nörolojide temel prensip, tedaviye tek ilaçla başlanmasıdır. İlacın dozu, etkili ve hasta tarafından tolere edilebilen en yüksek seviyeye kadar kontrollü biçimde artırılmalıdır. Yeterli yanıt alınamadığında ise nöbet türüne uygun başka bir ilaç tedaviye eklenmelidir.”

Aynı doz herkeste aynı sonucu vermiyor

Geçmişte ilaç dozlarının çoğunlukla hastanın kilosuna göre hesaplandığını, günümüzde ise kandaki ilaç düzeylerinin ölçülmesiyle daha hassas tedavi planları yapılabildiğini anlatan Prof. Dr. Tarlacı, her epilepsi ilacının belirli bir tedavi aralığı bulunduğunu söyledi.

İlaç düzeyinin bu aralığın altında kalması hâlinde yeterli etkinin sağlanamayacağını, üst sınırın aşılmasının ise yan etki riskini artıracağını belirten Tarlacı, “Bu nedenle ilaçların kandaki düzeylerinin takip edilmesi, tedavinin etkinliği açısından büyük önem taşır,” dedi.

Aynı dozun her hastada aynı kan düzeyini oluşturmadığına işaret eden Tarlacı, “İnsanların bağırsak yapıları, metabolizmaları ve karaciğer fonksiyonları birbirinden farklıdır. Dolayısıyla aynı miktardaki ilaç, farklı kişilerde farklı sonuçlar doğurabilir. Tedavinin kişiye özel planlanması gerekir,” ifadelerini kullandı.

Her nöbet türünde aynı ilaç kullanılmaz

Epilepsi tedavisindeki önemli sorunlardan birinin de nöbet tipine uygun olmayan ilaçların seçilmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Tarlacı, her nöbet türü için aynı ilacın kullanılamayacağını vurguladı.

İlaç seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, yaşam tarzı ve gelecek planlarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini söyleyen Tarlacı, özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda gebelik ihtimalinin dikkate alınmasının önemine değindi.

Bazı epilepsi ilaçlarının gebelik döneminde kullanıma uygun olmadığını ifade eden Tarlacı, ilaçların yan etkilerinin de birbirinden farklı olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Bazı ilaçlar dikkat dağınıklığına, uyku hâline ve yorgunluğa neden olabilir. Bazıları kilo alımına, iştah artışına ya da iştah kaybına yol açabilir. Kimi ilaçlar ise depresif belirtileri, öfkeyi veya sinirliliği artırabilir. Bu nedenle ilaç seçilirken hastanın ruhsal durumu, kilosu, yaşam tarzı ve mesleği de değerlendirilmelidir.”

Kalıtsal risk sanıldığı kadar yüksek değil

Epilepsiyle ilişkili bazı genetik özelliklerin bilindiğini ve belirli nöbet türlerinin bazı ailelerde daha sık görülebildiğini aktaran Prof. Dr. Tarlacı, buna karşın epilepsi hastalarının çocuklarında hastalığın mutlaka ortaya çıkacağı düşüncesinin doğru olmadığını söyledi.

Toplum genelinde yaklaşık yüzde 1 olan epilepsi görülme olasılığının, ailesinde epilepsi öyküsü bulunanlarda yüzde 2 civarına çıkabildiğini belirten Tarlacı, “Risk bir miktar artsa da epilepsi hastalarının çocuklarında mutlaka epilepsi gelişeceği söylenemez,” dedi.

Çocukluk döneminde ateşli havale geçiren annelerin çocuklarında ateşli havale görülme ihtimalinin daha yüksek olduğunu ifade eden Tarlacı, çocukluğunda ateşli havale geçiren kişilerde ilerleyen yıllarda epilepsi gelişme olasılığının da arttığını kaydetti.

Epilepsi hastaları sağlıklı çocuk sahibi olabilir

Toplumdaki “Epilepsi hastaları çocuk sahibi olmamalı” inanışının gerçeği yansıtmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tarlacı, uygun ilaç düzenlemesi ve düzenli hekim takibiyle sağlıklı bir gebelik sürecinin mümkün olduğunu söyledi.

Tarlacı, “Epilepsi hastalarına ‘Gebe kalmayın’ ya da ‘Çocuğunuzda mutlaka epilepsi olur’ şeklinde bir öneride bulunulmaz. Uygun tedavi ve düzenli takip sayesinde epilepsi hastaları sağlıklı gebelikler geçirebilir ve sağlıklı çocuklar dünyaya getirebilir,” dedi.

Gebelik döneminde salgılanan progesteron hormonunun nöbetler üzerinde koruyucu etkisi bulunabildiğini belirten Tarlacı, özellikle gebeliğin ilk üç ayından sonra progesteron düzeyindeki artışla birlikte bazı hastalarda nöbet sıklığının azalabildiğini ve nöbetlerin daha iyi kontrol altına alınabildiğini ifade etti.

Doç. Dr. Cesur, “Sünnet her yaşta yapılabilen bir işlemdir. Yenidoğan döneminde de uygulanabilir, ileri yaşlarda da gerçekleştirilebilir. Ancak her yaş grubunun kendine özgü avantajları ve dikkat edilmesi gereken noktaları vardır. Bu nedenle karar sürecinde çocuğun bireysel özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır,” dedi.

Yenidoğan döneminde iyileşme hızlı olabilir

Yenidoğan döneminde yapılan sünnetlerin bazı avantajlar sağlayabildiğini belirten Cesur, bu dönemde bebeklerin iyileşme sürecinin genellikle daha hızlı ilerlediğini söyledi.

Doç. Dr. Cesur, “İlk aylarda yapılan sünnetlerde iyileşme süreci daha kısa olabilmektedir. Ancak her bebeğin sağlık durumu farklıdır. Bu nedenle işlem öncesinde mutlaka ayrıntılı bir değerlendirme yapılmalıdır,” diye konuştu.

3-6 yaş aralığına dikkat

Çocukların psikolojik gelişim dönemlerinin de sünnet planlamasında önemli olduğunu vurgulayan Cesur, özellikle 3-6 yaş aralığında daha dikkatli yaklaşılması gerektiğini ifade etti.

Doç. Dr. Cesur, “Bu yaş grubunda çocuklar beden farkındalığını daha yoğun yaşamaya başlar. Yapılacak işlemleri yetişkinlerden farklı algılayabilirler. Bu nedenle sünnet kararı verilirken yalnızca fiziksel değil, psikolojik süreçler de değerlendirilmelidir,” dedi.

Anestezi kararı hastaya göre verilmeli

Ailelerin en sık yönelttiği sorulardan birinin de anestezi yöntemi olduğunu belirten Cesur, uygulanacak yöntemin çocuğun yaşı, genel sağlık durumu ve yapılacak değerlendirmeler doğrultusunda belirlendiğini söyledi.

Doç. Dr. Cesur, “Lokal anestezi de genel anestezi de uygun hastalarda tercih edilebilir. Bu karar; çocuğun özellikleri, hekimin değerlendirmesi ve ailenin bilgilendirilmesi sonrasında verilir,” dedi.

Sünnet sonrası bakım 

Sünnet sonrasında bakım sürecinin de en az işlem kadar önemli olduğunu vurgulayan Cesur, ailelerin hijyen ve yara bakımı konusunda dikkatli olmaları gerektiğini belirtti.

Doç. Dr. Cesur, “Önerilen pansumanların düzenli yapılması, hijyen kurallarına dikkat edilmesi ve iyileşme sürecinin takip edilmesi önemlidir. Akıntı, belirgin kızarıklık, şişlik veya enfeksiyon düşündürebilecek bulgular görüldüğünde mutlaka hekime başvurulmalıdır,” diye konuştu.

Doğru zaman, doğru koşullar

Sünnetin toplumda yaygın olarak uygulanan bir işlem olmasına rağmen cerrahi bir girişim olduğunun unutulmaması gerektiğini belirten Doç. Dr. İlknur Banlı Cesur, ailelere şu hatırlatmada bulundu:

“Sünnet için en doğru zaman her çocukta farklı olabilir. Önemli olan işlemin uygun koşullarda, gerekli değerlendirmeler yapıldıktan sonra gerçekleştirilmesidir. Çocuğun fiziksel ve psikolojik konforunu birlikte değerlendirmek gerekir.”

Özel Adana Ortadoğu Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Burhan Özdil, FibroTouch yönteminin karaciğerdeki doku değişimlerini ve yağlanma oranını değerlendirmede yardımcı bir yöntem olduğunu belirterek, uygulamanın hastalar açısından önemli avantajlar sunduğunu söyledi.

Girişimsel olmayan değerlendirme

Karaciğer dokusunu değerlendirmede kullanılan geleneksel yöntemlerin yerini, daha pratik ve hasta açısından daha konforlu uygulamaların almaya başladığını ifade eden Doç. Dr. Özdil, “FibroTouch, karaciğerin elastikiyetini ve yağlanma miktarını ölçen bir yöntemdir. İşlemin fiziksel bir zorluğu yoktur. Bu uygulama karın duvarı üzerinden prob yardımıyla gerçekleştirilir ve hastalarımız işlem sırasında herhangi bir rahatsızlık hissetmez,” dedi.

Tıbbi teknolojide yaşanan gelişmeler, prostat tedavisinde kullanılan yöntemleri de çeşitlendirirken, lazer destekli cerrahi uygulamalar uygun hastalarda önemli bir seçenek olarak değerlendiriliyor.

Özel Adana Ortadoğu Hastanesi Üroloji Uzmanları Op. Dr. Gürdal Bozdoğan ve Op. Dr. Abidin Yıldırım, lazer prostat ameliyatlarına ilişkin güncel yaklaşımları ve dikkat edilmesi gereken noktaları paylaştı.

Yaşam kalitesini etkileyebilir

İyi huylu prostat büyümesinin yalnızca fiziksel bir sorun olmadığını, günlük yaşam konforunu da etkileyebildiğini belirten Op. Dr. Gürdal Bozdoğan, hastalığın seyrine dikkat çekti.

Bozdoğan, “Prostat büyümesi başlangıçta hafif şikâyetlerle kendini gösterebilir. Ancak zamanla idrar akımında zayıflama, sık idrara çıkma ve gece uykusunun bölünmesi gibi durumlar belirgin hale gelebilir. Bu da kişinin hem sosyal yaşamını hem de uyku düzenini etkileyebilir,” dedi.

Her hastada sürecin farklı ilerleyebileceğini vurgulayan Op. Dr. Bozdoğan, şikâyetlerin derecesine göre tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Lazerle kontrollü cerrahi imkânı

Prostat cerrahisinde kullanılan lazer teknolojisinin cerrahi sürece katkı sağlayabildiğini belirten Bozdoğan, yöntemin uygun hastalarda değerlendirilebildiğini söyledi.

Bozdoğan, “Lazer destekli yöntemlerde prostat dokusu kontrollü şekilde çıkarılabilir. Bu durum cerrahi sırasında daha hassas çalışma imkânı sunabilir,” diye konuştu.

Lazerle gerçekleştirilen prostat ameliyatlarında kanama kontrolünün önemli bir başlık olduğunu kaydeden Bozdoğan, “Lazer teknolojisi, işlem sırasında damarların daha kontrollü şekilde kapatılmasına yardımcı olabilir. Bu durum bazı hastalarda cerrahi sürecin daha dengeli ilerlemesine katkı sağlayabilir,” ifadelerini kullandı.

“Belirsizlik zihni yorar”

Yapılan değerlendirmelerde, belirsizlik dönemlerinde insan zihninin doğal olarak tehdit senaryoları üretmeye başladığı ifade edilirken bu durumun sürekli tetikte olma halini beraberinde getirdiği belirtiliyor. Özellikle yoğun bilgi akışı ve çelişkili haberlerin, zihinsel yükü artırarak kaygıyı daha yaygın hale getirdiği vurgulanıyor.

Stres mi, kaygı nozukluğu mu?

Günlük stres ile kaygı bozukluğu arasındaki farkın doğru anlaşılması gerektiğine dikkat çekilen değerlendirmelerde stresin genellikle geçici durumlara bağlı olduğu, ancak kaygı bozukluğunun süreklilik göstererek bireyin günlük yaşam işlevlerini etkileyebildiği ifade ediliyor.

Sürekli endişe hali, uyku problemleri, kas gerginliği ve kaçınma davranışlarının kaygının daha ileri bir düzeye geçtiğine işaret edebileceği belirtiliyor.

Psikolojik dayanıklılık mümkün

Değerlendirmelerde ruh sağlığını korumanın belirsizlik dönemlerinde de mümkün olduğu vurgulanırken günlük rutinlerin korunması, uyku ve beslenme düzeni, güvenilir bilgi kaynaklarının tercih edilmesi gibi unsurların önemine dikkat çekiliyor.

Sürekli haber takibi yerine belirli zaman aralıklarında bilgi alınmasının zihinsel yükü azaltabileceği ifade edilirken sosyal destek ağlarının ve fiziksel aktivitelerin psikolojik dayanıklılığı artırdığı belirtiliyor.

“Destek almak bir güç göstergesidir”

Değerlendirmelerde ayrıca kaygının yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilediği durumlarda profesyonel destek alınmasının önemine vurgu yapılıyor. Psikolojik desteğin bir zayıflık değil, bilinçli ve sağlıklı bir adım olduğu ifade edilirken erken müdahalenin sürecin kronikleşmesini önleyebileceği belirtiliyor.

Uzman değerlendirmelerine göre, bireysel farkındalık ve psikolojik dayanıklılığın artırılması yalnızca kişisel iyi oluşu değil, aynı zamanda toplumsal ruh sağlığını da doğrudan etkiliyor.

Sessiz ilerliyor, vücut alarm veriyor

Şahdamarı darlığının her zaman belirti vermediğini vurgulayan Uysal, bazı işaretlerin asla hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Geçici görme kaybı, konuşmada bozulma, yüzde kayma, kol veya bacakta tek taraflı uyuşma ve güçsüzlük gibi belirtilerin yaklaşan felcin habercisi olabileceğini ifade eden Uysal, “Bu şikâyetler birkaç dakika sürüp geçse bile mutlaka doktora başvurulmalıdır,” diye konuştu.

Ameliyatsız tedavi seçeneği; 'Karotis Stentleme'

Gelişen teknolojiyle birlikte uygun hastalarda ameliyata gerek kalmadan tedavi uygulanabildiğini belirten Doç. Dr. Uysal, karotis stentleme yönteminin başarılı sonuçlar verdiğini belirterek şunları söyledi:

“Anjiyo benzeri bir yöntemle damar içindeki dar bölgeye ulaşıyoruz. Yerleştirdiğimiz stent sayesinde damar yeniden genişliyor ve kan akışı normale dönüyor. Böylece hem felç riski azalıyor hem de hastalar kısa sürede günlük yaşamına dönebiliyor.”

İşlem sırasında özel koruma sistemi

Karotis stentleme sırasında beyne pıhtı gitmesini önlemek amacıyla özel filtre sistemleri kullanıldığını anlatan Uysal, hastaya özel stent seçiminin de başarıyı artırdığını kaydederek, “Her hastanın damar yapısı farklıdır. Bu nedenle işlem mutlaka deneyimli ekiplerin bulunduğu tam donanımlı merkezlerde yapılmalıdır," dedi.