Yapay zekâ alanındaki küresel rekabet hız kazanırken Körfez ülkeleri de bu dönüşümde kendilerine özgü bir rol üstleniyor. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve Katar, teknoloji devleriyle kurdukları ortaklıklar ve milyarlarca dolarlık yatırımlarla yapay zekâ ekosisteminin temel unsurlarından biri olan veri merkezi ve hesaplama altyapısına odaklanıyor.
Middle East Institute tarafından yayımlanan analizde, Suudi Arabistan, BAE ve Katar'ın toplam 8 ila 10 gigavat düzeyinde yapay zekâ bağlantılı işlem kapasitesi planladığı belirtilirken, uzmanlar bölgenin küresel yapay zekâ yarışına daha çok "altyapı sağlayıcısı" olarak katıldığını değerlendiriyor.
Öte yandan International Data Corporation (IDC) verilerine göre küresel yapay zekâ altyapı harcamaları 2025 yılında 318 milyar dolara ulaştı. Orta Doğu ve Afrika bölgesinde ise yapay zekâ altyapı harcamaları geçen yılın son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 500'ün üzerinde artış göstererek 1,8 milyar dolara yükseldi.
Yapay zekâ vitrininin merkezinde BAE bulunuyor
Körfez bölgesindeki en dikkat çekici projelerden biri BAE'nin hayata geçirdiği "Stargate UAE" girişimi olarak öne çıkıyor. Abu Dabi'de kurulacak ve toplamda 1 gigavatlık kapasiteye ulaşması planlanan yapay zekâ işlem kümesinin ilk 200 megavatlık bölümünün bu yıl devreye alınması bekleniyor.
Projede OpenAI, G42, Oracle, Nvidia, Cisco ve SoftBank gibi küresel teknoloji şirketleri yer alırken, BAE'nin yapay zekâ alanındaki uluslararası görünürlüğünü daha da artırması hedefleniyor.
Ülke, yalnızca altyapı yatırımlarıyla değil, insan kaynağı geliştirme çalışmalarıyla da dikkat çekiyor. BAE yönetimi, 2025-2026 eğitim-öğretim yılından itibaren yapay zekâ eğitimini tüm sınıf seviyelerinde zorunlu hale getirerek geleceğin dijital ekonomisine yönelik hazırlıklarını hızlandırdı.
Suudi Arabistan ekonomisini dönüştürmek istiyor
Suudi Arabistan ise yapay zekâyı ekonomik dönüşüm programlarının merkezine yerleştiriyor. Kamu Yatırım Fonu (PIF) tarafından Mayıs 2025'te kurulan Humain adlı şirket, veri merkezlerinden bulut hizmetlerine, yapay zekâ modellerinden uygulamalara kadar geniş bir alanda faaliyet göstermeyi hedefliyor.
Humain'in kuruluşu, ülkenin petrol gelirlerine bağımlılığı azaltmayı ve bilgi temelli ekonomiye geçişi hızlandırmayı amaçlayan Vision 2030 Programı'nın önemli adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Bu kapsamda Nvidia ile yapılan iş birliği de dikkat çekiyor. Planlamaya göre Humain, önümüzdeki beş yıl içinde kapasitesi 500 megavata ulaşabilecek yapay zekâ fabrikaları kuracak. Projelerde kullanılmak üzere binlerce gelişmiş yapay zekâ çipinin Suudi Arabistan'a gönderileceği belirtiliyor.
Katar stratejik ortaklıklarla öne çıkıyor
Katar ise daha küçük ölçekli ancak hedef odaklı yatırımlarla yapay zekâ alanındaki varlığını güçlendiriyor. Akıllı şehirler, çevre dostu altyapılar ve dijital kamu hizmetleri geliştirmeyi amaçlayan ülke, yapay zekâ ve inovasyon projeleri için 9 milyar Katar riyali teşvik ayırdı.
Katar'ın dikkat çeken girişimlerinden biri de Scale AI ile kamu hizmetlerinde 50'den fazla yapay zekâ uygulamasının geliştirilmesini kapsayan iş birliği oldu.
Son dönemin en büyük adımlarından biri ise ulusal yapay zekâ şirketi Qai ile Brookfield arasında kurulan 20 milyar dolarlık stratejik yatırım ortaklığı olarak öne çıktı. Ortaklık kapsamında Katar'da ve uluslararası pazarlarda yapay zekâ altyapılarının geliştirilmesi hedefleniyor.
Yeni dönemin enerji kaynağı: Veri ve işlem gücü
Uzmanlar, Körfez ülkelerinin yapay zekâ alanındaki stratejisinin yalnızca teknoloji üretmekten ibaret olmadığını, enerji ve sermaye avantajlarını kullanarak küresel dijital ekonominin altyapı merkezlerinden biri haline gelmeyi amaçladığını vurguluyor.
Son yıllarda yaşanan bölgesel gerilimlerde veri merkezlerinin stratejik hedefler arasında yer alması da bu yatırımların önemini artırıyor. Bu durum, yapay zekâ çağında enerji kaynaklarının yanında veri merkezleri ve hesaplama gücünün de ülkeler açısından kritik bir stratejik unsur haline geldiğini ortaya koyuyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: