Atatürk'ün resmi olarak Adanalının hemşerisi olduğunu...
MEHMET ULUĞTÜRKAN

MEHMET ULUĞTÜRKAN

[email protected]

Atatürk'ün resmi olarak Adanalının hemşerisi olduğunu biliyor muydunuz?

21 Mart 2022 - 15:37

Dünyanın en güçlü ülkelerinin işgal ordularını vatanımızdan çıkarmayı başarmıştık. Kurtuluş Savaşımızı geride bırakmış, millet iradesini Ankara’ya ‘Büyük Millet Meclisi’ni açarak taşımıştık. Henüz Cumhuriyet’in ilanına 8 ay vardı. Mustafa Kemal, Büyük Millet Meclisi Başkanı olarak Güney illerini kapsayacak ilk yurt gezisini 15 Mart 1923 Perşembe günü Adana’yı ziyaret ederek başlattı.

Atatürk, Türkocağı’nda yaptığı bir konuşmasında, “Bende kurtuluşun ilk hissi teşebbüsü bu memlekette, bu güzel Adana’da vuku bulmuştur” dedi.

Peki, hiç merak ettiniz mi? Atatürk, bu ülkenin kurtulacağına neden Adana’da inandı?

Neden Anadolu’nun kurtuluşu için ilk ayak bastığı Samsun’dan, kongreler yaptığı Erzurum’dan, Sivas’tan, başkent olarak belirlenen Ankara’dan ya da herhangi bir şehirden değil de Adana’dan ilham aldı?

Bunu anlamak için 31 Ekim 1918 tarihine gitmek gerekiyor. Mustafa Kemal Paşa, Osmanlı’nın Suriye Cephesi’ndeki son zaferini Katma’da kazanmış, emrindeki Ordu’yu ihtiyatlı bir şekilde Anadolu’ya taşıyor. Ve Alman General Liman von Sanders’ten Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı’nı devralmak için Adana’ya geliyor.

MASASINA DALINDAN YENİ KOPARILMIŞ PORTAKAL KONUYORDU

Geldiği günden bir gün öncesi çok önemli… Mondros Mütarekesi imzalanmış. Bu imza Osmanlı İmparatorluğu’na nokta koymuş. Türkler için haritada sadece birkaç şehirlik İç Anadolu belirlenmiş. Devlet her anlamda bitmiş. Açlık, sefalet ve salgın hastalıkla tükenmiş olan milletin evinden cephelere giden gençler ya şehit ya esir ya da dönüş yolunda telef olmuş…

Böyle bir ahval içerisinde Mustafa Kemal Paşa, Adana’da… Murad Palas Oteli ve Şakirpaşa Konağı’nda durum değerlendiriyor. İşgalcilerin mütarekede belirtilen topraklarla yetinmeyeceğini biliyor. Adanalılara “Bugün-yarın şehriniz işgal edilebilir, hazırlıklı olun” telkininde bulunuyor. Gizli toplantılara katılan Adanalılar, İstanbul Hükümeti’nin imza attığı mütareke metnini tanımayacaklarını, şartlar her ne olursa olsun vatanlarını müdafaa edeceklerini söylediler. Mustafa Kemal Paşa, “Öldürmeden ölmeyeceğiz”, “Paramız, malımız, canımız, hatta çocuklarımızın canı vatana amade” diyen Adanalıların gözünün içine bakarak konuştu. “Millet kendi istikbalini kendi kurtaracak, biz de bu mücadeleye destek vereceğiz” dedi.

Mustafa Kemal Paşa, Adana’da 11 gün kaldı. 1918 Kasım’ının başıydı… Anadolu’da birçok kent yılın ilk kar yağışını alırken Adana’da yeşil hâkimdi. Kim bilir belki de gece geç saatlere kadar süren toplantılarda masasına dalından yeni koparılmış portakal konuyordu. Paşa’nın böyle güzel bir iklime, böyle bereketli toprağa sahip Adana’yı düşmana teslim etmeye niyeti yoktu. 11 gün boyunca Anadolu’nun işgalden nasıl kurtulacağının en ince ayrıntısına varıncaya kadar planlarını yaptı.

‘TÜRKLÜĞÜ ATEŞ TUFANINDAN KURTARAN SİZ OLDUNUZ’

Adana Garı’ndan çıkıp İstanbul Haydarpaşa Garı’na vardığında aklında güzel Adana ve yiğit Adanalılar vardı. Bir de Anadolu’yu kurtarma planları… O yüzden namluları Dolmabahçe Sarayı’na çevrili düşman gemilerine bakıp yaverine “Geldikleri gibi giderler” dedi.

6 ay sonra 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Paşa, kongreler süreci sonrası Büyük Millet Meclisi açılmasından birkaç ay sonra 5 Ağustos 1920’de Pozantı’ya gelerek düşman işgali altındaki Adana’nın kurtuluş mücadelesine destek verdi.

Her dönemde Adana’ya özel ilgi gösteren, yiğit Adanalıları çok seven Atatürk, 5 Ocak 1925 günü Kurtuluş Bayramı törenlerine bu kez ‘Cumhurbaşkanı’ olarak davet edildi. Dönemin Adana Belediye Başkanı Ali Münif Yeğenağa, her hazırlığı tamamlamıştı. Bu hazırlıklar çerçevesinde en önemlisi Atatürk’e verilecek hemşeri beratıydı. Her şey hazırdı; ama Atatürk, Ankara’nın yoğun gündemi dolayısıyla 5 Ocak 1925 günü Adana’da olamadı.

13 Ocak 1923 Salı günü Adana’ya gelen Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, ilk olarak Belediye Binası’na geçti. Ali Münif Yeğenağa, Atatürk’ü Adanalı yapan beratın gerekçesini yüksek sesle okudu:

Tarih, size millet kurtarıcısı, devlet kurucusu ve halâskâr gibi sıfatlar verecektir. Lakin biz size en lâyık olan sıfatı şöyle arz edebiliriz. İnsanlığı tufandan kurtaran Nuh, Türklüğü kan ve ateş tufanından kurtaran siz oldunuz. Biz Adanalılar size olan sevgimize mukabil olabilecek bir armağanı çok aradık; ancak bulamadık. Seni hepimizin yüreğinden gelen bir hissiyatla hemşerimiz ilan ediyoruz. Kabulünüz şehrimizin onuru, Adanalıların gururu olacaktır. Arz ederim.

Adana’nın hemşeriliğini kabul eden Atatürk, 13 Ocak 1925 tarihinden itibaren Adana Belediye Meclisi kararıyla Adanalı olmuştu…

O yüzdendir ki Adana, bir adama âşıktır. O da hemşerileri Mustafa Kemal Atatürk’tür.

Bu yazı 1170 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar